Αρχική ΜΟΥΣΙΚΗΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ80 Χρόνια John Lennon: Το λυκόφως των ειδώλων

80 Χρόνια John Lennon: Το λυκόφως των ειδώλων

Νέα Υόρκη, Δεκέμβρης του 1980. Η πόλη που δεν κοιμάται ποτέ βρίσκεται σε μια αρκετά κρίσιμη καμπή, με μπόλικα κρούσματα βίας ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ‘70. Κι όμως, μια συγκεκριμένη πράξη ψυχρής και προμελετημένης βίας θα επισκίαζε τα πάντα. Η δολοφονία του John Lennon, πριν από σαράντα χρόνια, κάλυψε τα πάντα γύρω από τη λαμπρή εικόνα της αποθέωσης, την αναγωγή σε σύμβολο, (που είδαμε στο πρώτο μέρος του αφιερώματος) την ηδονοβλεπτική ματιά της ανόδου και πτώσης που ως κοινό έμμεσα ή άμεσα επιδιώκουμε.

Τα αρχέγονα ειδωλολατρικά ένστικτα μπήκαν σε εφαρμογή εδώ. H φωτογραφία είναι από τις τελευταίες του, υπογράφοντας ένα αυτόγραφο στον ίδιο το δράστη που φαίνεται στα δεξια. Η δολοφονία έγινε στις 22:50 το βράδυ έξω από τη Ντακότα, το μεγάλο διαμέρισμά του στη Νέα Υόρκη, από τον Μάρκ Ντέιβιντ Τσάπμαν. Ο σαραντάρης Λέννον, εκείνη την περίοδο έβγαινε ξανά στο προσκήνιο με το Double Fantasy που είχε μόλις κυκλοφορήσει και ήταν γεμάτος όρεξη για μουσική, έπειτα την πενταετή του γονεϊκή “άδεια” που είχε πάρει για να μεγαλώσει το γιο του με την Όνο. Εκείνη η ημέρα ήταν αρκετά γεμάτη όπως και οι προηγούμενες μιας και ετοίμαζαν δίσκο με τη Γιόκο, το πρωί τράβηξαν τη διάσημη φωτογραφία -πλέον- στο διαμέρισμά τους με την 'Ανι Λίμποβιτς πίσω από το φακό για λογαριασμό του Rolling Stone, έπειτα για μια ραδιοφωνική συνέντευξη και τέλος, στα Record Plant Studios για ηχογράφηση μέχρι το βράδυ, όπου θα επέστρεφαν σπίτι. Εκεί περίμεναν λιγοστοί φαν για να τους υπογράψει κάποιο αυτόγραφο. Ανάμεσά τους κι ένας νεαρός που περίμενε όλη μέρα έξω από τη Ντακότα, ζήτησε και πήρε αυτόγραφο από το ίνδαλμά του. Και μετά, του φώναξε “Κύριε Λέννον” για να του ρίξει πέντε σφαίρες πισώπλατα με το 38άρι περίστροφό του. Τέσσερις από αυτές βρήκαν το στόχο.

H ανακοίωνση του Χάουαρντ Κόσελ στον αγώνα φούτμπολ θα παγιωνόταν κι αυτή στην ιστορία


Η περσόνα -όπως την αντιλαμβάνονταν- του Λέννον, ενοχλητική και επιδραστική, ο αγώνας για να κερδίσει τη βίζα-παραμονή στις ΗΠΑ και η ήσυχη φυγή της οικογενειακής ζωής στο χωνευτήρι της Νέας Υόρκης, κάπου όπου μπορούσε να κυκλοφορήσει πιο άνετα, σε σχέση με τη Μεγάλη Βρετανία, όπου τα απόνερα της Μπιτλμάνια καλά κρατούσαν κι ας είχαν περάσει δέκα χρόνια από τη διάλυση των Beatles. Η μανία που οδηγεί το άτομο σε επίπεδα βαθιάς παράνοιας, όπου το άτομο ουσιαστικά αποσυντίθεται από μια διαρκή, larger than life εικοσιτετράωρη ζωή στα “κόκκινα” της φήμης. Ο ερχομός του Sean Lennon ανήμερα των γενεθλίων του, στις 9 Οκτωβρίου 1975, θα ξόρκιζε πολλά από τα παραπάνω. Όχι όμως και για όσους επιμένουν να σε ξέρουν επειδή είσαι αρεστός καλλιτέχνης.

Ο μύθος του υπήρχε -υπάρχει- και λόγω της δολοφονίας του, οπότε και η απομυθοποίηση είναι στο παιχνίδι. Όπως και η μαρτυροσύνη. Το θέμα ωστόσο σε περιπτώσεις όπως η συγκεκριμένη δολοφονία είναι η στιγμή, ο χρόνος. Το τάιμινγκ, αν θέλετε, είναι εκείνο που δεν βγάζει κανένα νόημα. Από το '75 και μετά, ο Λέννον ήταν σχετικά παροπλισμένος, το Double Fantasy, ήταν μια αμφίδρομη ψυχαναλυτική ματιά του γάμου τους, με την καθαρή και ειλικρινή ματιά που είχαν και οι δυο τους στα πράγματα. Αλλά, σίγουρα δεν τον λες επικίνδυνο ή πολιτικό δίσκο, τουλάχιστον όχι με την έννοια μιας δεκαετίας πριν. Ο μαλλιάς του Give Peace a Chance είχε γίνει και πάλι ένας χιπ καλλιτέχνης που επιζητούσε απλά ένα Grow Old With Me για εκείνον, τη Γιόκο και τον Σον. Εξέλιξη που εκ των υστέρων βιώθηκε ως συμβιβασμός, προδοσία ή μια ακόμη απόδειξη της υποκρισίας των καλλιτεχνών που “κάθονται και δακτυλοδείχνουν”, αποδόσεις που ενισχύουν το ηδονοβλεπτικό κομμάτι που λέγαμε πιο πάνω.

Η προβληματική έχει να κάνει με τα όρια του καλλιτέχνη, από τη δική μας σκοπιά όμως. Αυτή του θεατή. Ο δολοφόνος του είδε εαυτόν ως κάποιο είδος τιμωρητή του συστήματος για την υποκρισία του. Διέθετε μια μακάβρια λίστα με υποψήφιους στόχους- διάσημους, με το Λέννον να είναι μέσα, το ίδιο και ο Μάρλον Μπράντο, ο Τζόρτζ Σ. Σκοτ ή η Τζάκι Ωνάση. Όμως, εδώ είναι εμφανής η απογοήτευση του ατόμου ως προς το σύμβολο, όχι τον άνθρωπο. Ο Λέννον με τον ευθύ, ανοιχτό, εκρηκτικό του χαρακτήρα και το κοφτερό πνεύμα ήταν αρκετά εύκολος στόχος. Οι δηλώσεις για το Χριστό, το διαζύγιο με τη Σύνθια για την μη ταιριαστή κατά το μέσο φαν Γιόκο, η διάλυση του συγκροτήματος, τα αντιπολεμικά κηρύγματα και βέβαια, σαν κερασάκι όλων αυτών, το τραγούδι God, ένας ηχητικός αφορισμός των ειδώλων (και του Μπιτλ-εαυτού) που ο ίδιος ο δημιουργός φρόντιζε πάντα να αγαπά, αλλά στο τέλος της ημέρας να ξεπερνά.

Κι όμως στο παιχνίδι μπαίνουν άλλες παράμετροι. Η θέληση για ειδωλοποίηση, η θέαση της ζωής μέσα από το πρίσμα ενός διάσημου, πετυχημένου, ανθρώπου που η κοινωνία προβάλλει ως πρότυπο. Κι όπως έγινε πρόσφατα και με το θάνατο του Μαραντόνα, οι ακρότητες δεν έλειψαν. Οι ίδιοι του οι νεκροθάφτες φρόντισαν να βγουν σέλφι με το μεγάλο Ντιέγκο, για να βρεθούν στο στόχαστρο των χουλιγκάνων της Μπόκα με θανατηφόρα αποτελέσματα. Κι αν δεχθούμε ότι βρίσκεται στη φύση του ανθρώπου η θεοποίηση, τότε θα πρέπει δυστυχώς να δεχθούμε και την πλάνη που αυτή η ίδια επιφέρει στο νου. Τα είδωλα, σαν εκείνη την περίφημη εισαγωγική σεκάνς στον πρώτο Ιντιάνα Τζόουνς, χρειάζονται το ανάλογο αντίβαρο, αλλιώς η καταστροφή δεν είναι μακριά. Οι άνθρωποι, όσο συμβολοποιημένοι κι αν καταλήξουν, παραμένουν άνθρωποι και η θλιβερή επέτειος της δολοφονίας του Λέννον είναι μια ακόμη υπενθύμιση πως όσο κι αν νομίζουμε ότι έχουμε δίκιο, όσο κι αν νιώθουμε ότι δεν έχουμε φωνή, καλό είναι να μην κερνάμε το δηλητήριο που μας πνίγει.




Τελευταία