Αρχική ΜΟΥΣΙΚΗΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ50 χρόνια Plastic Ono Band: Η πρωτόγονη κραυγή ενός πρώην Beatle

50 χρόνια Plastic Ono Band: Η πρωτόγονη κραυγή ενός πρώην Beatle

Έχεις δοκιμάσει την Primal Therapy;” Αυτό θα μπορούσε να ήταν το συνοδευτικό σλόγκαν-προειδοποίηση προς όλους τους ανυποψίαστους ποπ φαν των Beatles, που θα άκουγαν τον πρώτο σόλο δίσκο του John Lennon για τα ‘70ς. Ο Lennon, θέλοντας ήδη να αποκοπεί από το συγκρότημα που είχε οδηγηθεί προς την αυτοκαταστροφή, είχε ήδη προχωρήσει προς έναν διαφορετικό δεσμό: Αυτόν με τη Yoko Ono, μια ολοκληρωτική σωματική και πνευματική μοιρασιά μεταξύ τους, που επρόκειτο να γεννήσει αντιδράσεις, σχόλια, έντονο κιτρινισμό στον Τύπο, αλλά και μερικές πολύ ενδιαφέρουσες καλλιτεχνικές επιλογές. Και σήμερα, γιορτάζοντας τα 50 χρόνια, μαζί με το υπέροχο βιβλίο που κυκλοφόρησε για τα μεθεόρτια, βλέπουμε τι το ιδιαίτερο και ευθύ είχαν τα άλμπουμ του καλλιτεχνικού ζευγαριού.

Τι είναι όμως η Primal Therapy ή Primal Scream; Ήταν μια καινοτομία του ψυχιάτρου δρ. Arthur Janov στην Αμερική, ένας ακόμη τρόπος για να απελευθερωθεί το άτομο από τα ψυχικά βαρίδια του νου, μια ακόμη δίοδος για τον πρώην Μπιτλ, να βρει την ηρεμία του νου που τόσο φαίνεται να επιζητούσαν και οι τέσσερις, ειδικά εκείνη την περίοδο. Η θεραπεία περιλάμβανε ομαδικές ή και ατομικές συνεδρίες, όπου ο Janov, ουσιαστικά τσιγκλούσε τους ασθενείς του μέχρι το σημείο βρασμού, δηλαδή το σημείο όπου οι κραυγές θα λειτουργούσαν ευεργετικά για το άτομο, οδηγώντας τον σε ένα ελεγχόμενα βίαιο ξέσπασμα απελευθέρωσης. Ο Janov, είχε αποστείλει στον Lennon το βιβλίο του Primal Therapy: The Cure for Neurosis, το οποίο λέγεται ότι ο Lennon διάβασε μονομιάς, με αποτέλεσμα η Ono να καλέσει τον ψυχίατρο στο Tittenhurst Park, μια τεράστια έκταση στην Αγγλία, όπου και είχαν αποτραβηχθεί οι δυο τους για να μειώσουν τις πολύ έντονες καλλιτεχνικές και προσωπικές πιέσεις που βίωναν εκείνη την εποχή. Η θεραπεία του Janov θα στόχευε ακριβώς στο επίκεντρο των προβλημάτων του Lennon: Στα αγεφύρωτα κενά που υπήρχαν από τη μαραμένη παιδική του ηλικία και τη σχεδόν ολοκληρωτική απουσία των γονιών του.

Σε όλη του τη ζωή, προσπαθούσε να βρει κάποιο υποκατάστατο αυτής της γονεϊκής ύπαρξης, είτε μέσα στη μπάντα, είτε εκτός, είτε αυτό ήταν το LSD, o Maharishi Mahesh Yogi, είτε ο ακτιβισμός, είτε χίλια δυο πράγματα. Αυτό το βρήκε εντέλει στη Γιόκο, αλλά οι δυο δίσκοι που έβγαλε το ζευγάρι -ας μην ξεχνάμε ότι ταυτόχρονα με το Plastic Ono Band του Lennon βγήκε κι ο αντίστοιχος της Yoko με σχεδόν ίδιο εξώφυλλο- είναι μια δήλωση, μια απέκδυση της πραγματικότητάς τους, μια κραυγή απέναντι στα πικρόχολα σχόλια, τη διαρκή παρατήρηση, την ταμπέλα των “φρικιών” που είχαν αποκτήσει ήδη από το περίφημο διαζύγιο του John με την πρώτη του γυναίκα, Cynthia Powell. Και ο Lennon, πάντα με καλό αυτί -εσωτερικό κι εξωτερικό- έβγαλε την αλήθεια με τόση ωμότητα όσο λίγοι καλλιτέχνες του στάτους του.

O δίσκος είναι ο Lennon στις πιο μαύρες αλήθειες του, μια δυναμική απελευθέρωση από τα δεσμά του παρελθόντος, όπως συνήθιζε να λέει ο Janov εκ των υστέρων: “Καταφέραμε να τον ανοίξουμε, αλλά δεν είχαμε τον απαραίτητο χρόνο να τον επανασυνθέσουμε”. Η θεραπεία των Lennons με τον Janov θα κρατούσε περίπου τέσσερις μήνες και η αλήθεια είναι πως αν κι ακούγεται σαν ημιτελής προσπάθεια, μάλλον το επακόλουθο καλλιτεχνικό αντίκτυπο φανερώνει το αντίθετο. Η παιδική κραυγή του εισαγωγικού Mother, ένα τραγούδι για όλα εκείνα τα χαμένα παιδιά, το αυτοσαρκαστικό, αλλά ξυραφένιο I Found Out, μια απαρίθμηση όλων εκείνων των εντυπωσιακών (και μη) προτύπων που του χάιδευαν τ’ αυτιά όλα αυτά τα χρόνια, το μαύρο κι άραχνο Isolation, μια ματιά επάνω στην απομόνωση του ζεύγους από τις διαρκείς πιέσεις του λάιφσταϊλ τους, η μόνιμη ροκ οργή του Well Well Well και βέβαια τα δυο πολύ μεγάλα αριστουργήματά του, το Working Class Hero, μια σκωπτική ματιά για τα λανθασμένα πρότυπα, αλλά και την αέναη αναζήτηση του ατόμου μέσα στην κοινωνία που λατρεύει το θέαμα, αλλά δεν αντέχει να γίνεται η ίδια έτσι. Και μετά, το God. Το God χρήζει ειδικής μνείας, μιας που πρόκειται για μια φαινομενικά αλαζονική κριτική προς όλους. Όμως, δεν είναι ο Lennon εκείνος που φωνάζει “I don’t believe in Beatles” στο στίχο-γροθιά προς το παρελθόν του. Αλλά η ίδια η πραγματικότητα, που συχνά-πυκνά όταν αγαπάμε κάτι, δε θέλουμε και να το πιστέψουμε. Είναι ένα ανακάτεμα της τράπουλας από τον καλλιτέχνη, αλλά ταυτόχρονα και μια καθησύχαση για τον ίδιο και το ρόλο του μέσα στην κοινωνία των ειδώλων. Ναι, τέλος οι Beatles, αλλά όχι τέλος και η “φωνή” του.

Τα δυο άλμπουμ, σχεδόν ταυτόχρονα ηχογραφημένα, απαρτίστηκαν από το ίδιο ρόστερ μουσικών. Τον Klaus Voormann στο μπάσο (παλιός Μπιτλ-φίλος από τα χρόνια της Γερμανίας, είχε σχεδιάσει το εξώφυλλο του Revolver το 1966) και βέβαια τον Ρίνγκο στα τύμπανα, που ακολουθώντας το ύφος των δίσκων, παίζει μερικά από τα ωραιότερα και πιο ωμά τύμπανα που έχει παίξει ποτέ. Εμφανίζονται επίσης, ο επίσης παλιόφιλος Billy Preston στο πιάνο, αλλά και ο Phil Spector που βρισκόταν στην παραγωγή και ενίοτε στο πιάνο επίσης.

Κι έτσι, τα Plastic Ono Band, τόσο το ωμό του Lennon, όσο και το πιο avant-garde της Γιόκο έμελλαν το καθένα να έχει το δικό του, αυτόνομο ταξίδι στα βάθη του χρόνου, αλλά παράλληλα να θέσουν και ένα δυνατό σχόλιο επάνω στην καλλιτεχνική ελευθερία όπως εκείνη επέρχεται με το σπάσιμο του ποπ καλουπιού και το ξεκίνημα μιας νέας, φρέσκιας αρχής. Ίσως τυχαίο, αλλά απόλυτα ταιριαστό, στην Ιαπωνία ο δίσκος είχε το όνομα ジョンの魂 (John no Tamashii), που σημαίνει "η ψυχή του Τζον". Αυτό ακριβώς παίρνεις με τα Plastic Ono Band.



 

Τελευταία