Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑΚι ο ουρανός ακόμη πέφτει. . .

Κι ο ουρανός ακόμη πέφτει. . .

Η ιδέα πως ο κόσμος τελειώνει είναι πιο επίκαιρη αυτή τη στιγμή από ότι ίσως ήταν πριν 20 χρόνια ακριβώς, όταν το Donnie Darko «έβγαινε» στις αίθουσες, και το υποδεχθήκαμε. Για να είμαστε ειλικρινείς, η ιδέα μιας μηχανής αεροπλάνου να πέφτει από τον ουρανό φαντάζει σαν κάτι… non-viral στις μέρες μας, κατά πάσα πιθανότητα δεν θα έμπαινε καν στο πρωτοσέλιδο μιας εφημερίδας.

Το «άβολο» κινηματογραφικό ντεμπούτο του Richard Kelly είναι ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα της κατηγορίας «cult classic». Με το πενιχρό -ακόμη και για τα δεδομένα του 2001- budget των 4,5 εκατομμυρίων δολαρίων και το απογοητευτικό box office των 7,5 εκ δολαρίων, το Donnie Darko εξελίχθηκε σε μια ταινία την οποία λάτρεψαν οι έφηβοι που παλεύουν με το άγχος, οι «κάγκουρες», οι λάτρεις του sci-fi, και κάθε κατηγορία-στεγανό που μπορεί κανείς να σκεφτεί για να βάλει σε πλαίσιο και όρια τα άτομα που αγαπούν τον κινηματογράφο και τις ταινίες.

Η υπνωτική -σχεδόν- ερμηνεία του Jake Gyllenhaal στον ρόλο που αποτέλεσε την ευκαιρία του για εκτόξευση στην αφρόκρεμα του σινεμά συνοψίζεται στην προσπάθεια του χαρακτήρα του Donnie να καταλάβει γιατί ξεκινάει να βλέπει έναν άνδρα με το όνομα Frank ντυμένο με στολή σκελετωμένου λαγού λίγη ώρα αφού αποφεύγει να γίνει κομμάτια από μια μηχανή αεροπλάνου που πέφτει από τον ουρανό κατευθείαν στο υπνοδωμάτιό του. Όσο το Halloween πλησιάζει, ο Frank φροντίζει να υπενθυμίζει στον Donnie πως ο κόσμος πρόκειται να τελειώσει στις 31 Οκτωβρίου, με τον χαρακτήρα του Gyllenhaal να ενθουσιάζεται όλο και περισσότερο με την ιδέα ενός ταξιδιού στον χρόνο, γνωρίζοντας παράλληλα την Gretchen Ross (Jena Malone).

Η αινιγματική αίσθηση του Donnie Darko «καταπίνεται» εύκολα από τον θεατή, δημιουργώντας μια εξαιρετική γέφυρα η οποία συνδέει παιδικές ταινίες με ένα είδος κινηματογράφου που είναι σαφώς πιο περίπλοκος, αλλά και συνάμα πιο ανοιχτός σε ερμηνεία. Η φρεσκάδα των περίεργων χαρακτήρων και το σκηνικό ενός γυμνασίου «χορεύουν» στην οθόνη παρέα με «τριπάκια» από επιστημονική φαντασία και επιστήμη, horror, και μαύρη κωμωδία, όλα αριστοτεχνικά δεμένα από τον Kelly.

Ο πυρήνας της πλοκής αντλεί καύσιμα από την ιδέα του ταξιδιού στο παρελθόν και παραμένει έως σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα debate στην ιστορία του σινεμά. Ταξίδεψε όντως ο Donnie 26 μέρες, 6 ώρες, 42 λεπτά, και 12 δευτερόλεπτα πίσω στο χρόνο ή όταν όλα στο μυαλό του; Οι σφαίρες νερού που βλέπει να εξέχουν από το σώμα των ανθρώπων που συναντά και δείχνουν το μέλλον τους είναι όντως εκεί; Είναι η Grandma Death ένας μαέστρος του χωροχρόνου ή μια ηλικιωμένη κυρία που έχει «κολλήσει» σε μια αέναη λούπα μπροστά στο γραμματοκιβώτιό της, συμπεριφορά που πολλοί θεωρούν αναφορά στους ανθρώπους που υποφέρουν από άνοια και άλλες παρόμοιες νόσους σε μεγάλες -ή και μικρότερες- ηλικίες;

Η αλήθεια είναι πως αν ψάξεις αρκετά, θα βρεις απαντήσεις. 'Αλλες φορές, απαντήσεις που βολεύουν, άλλες που δεν βολεύουν τις θεωρίες του καθενός. Το σημαντικότερο όλων ωστόσο είναι το γεγονός πως υπάρχει υλικό για την ταινία εκτός ταινίας, είτε αυτό αφορά έρευνες ετών από fans που δεν αρκέστηκαν στο φιλμ, είτε το director’s cut του Kelly. Πάντα όμως υπάρχει και μια ικανοποίηση στην ασάφεια, γεγονός παράδοξο για το ανθρώπινο είδος αφού ενστικτωδώς θέλουμε να ξέρουμε τα πάντα για όσα μας κεντρίζουν το ενδιαφέρον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου film το «I’m thinking of ending things» του Netflix, το οποίο ο Στέφανος Κ. Αρταβάνης συμπεριέλαβε στις 8 καλύτερες ταινίες του 2020 στην ανασκόπησή μας για το περασμένο έτος.

Παρά το γεγονός πως το Donnie Darko εξελίσσεται στα τέλη της δεκαετίας του ’80, η εξαιρετική δουλειά που έγινε από σεναριογράφους και σκηνοθέτη κάνουν το Donnie Darko διαχρονικό. Το βαρύγδουπο, synth 80s soundtrack της ταινίας περιλαμβάνει κομμάτια από Echo & The Bunnymen, Tears For Fears, Joy Division, αλλά και το γλυκά στοιχειωμένο μέρος του πιάνου από τον Michael Andrews στην εμβληματική διασκευή του «Mad World» από τον Gary Jules συνθέτουν ένα soundtrack που παραμένει σήμερα τόσο καλό όσο ήταν πριν 20 χρόνια. Τα debate της οικογένειας Darko για την προεδρεία του Ronald Reagan θα μπορούσαν κάλλιστα να αποτελούν πρόδρομο για τον διχασμό των Ηνωμένων Πολιτειών που βλέπουμε σήμερα.

Ο «γκουρού» Jim Cunningham (Patrick Swayze) -που αργότερα μαθεύεται πως ήταν ένοχος για παιδοφιλία- εξαπολύει αρρωστημένη ρητορική, ενδεικτική της «νεοφιλελέ», δεξιάς κουλτούρας του σήμερα, η οποία παρασέρνει το ανθρώπινο είδος σε έναν βάλτο γεμάτο life coaches, πυραμίδες, και ατομική ευθύνη, αντί για διαρθρωτική υπευθυνότητα. Κοιτάζοντας το φιλμ μέσα από το πρίσμα του 2021, εν μέσω πανδημίας, οικονομικής ισοπέδωσης και ανοίγματος της ψαλίδας μεταξύ πλουσίων και φτωχών, και αδίστακτης κλιματικής αλλαγής, το Donnie Darko ήταν ανατριχιαστικά «μπροστά». Σήμερα, 20 χρόνια μετά, καθόμαστε και περιμένουμε τον κόσμο να τελειώσει. Η μόνη μας διαφορά με τον Donnie; Εκείνος ήξερε τι θα συμβεί.

Εμείς, επιλέγουμε τον ρόλο της Gretchen, αναζητώντας μικρές υπενθυμίσεις για το πόσο όμορφος είναι ο κόσμος -δυστυχώς χωρίς τη δυνατότητα της άμεσης ανθρώπινης επαφής να είναι εκεί για να βρούμε αυτές τις όμορφες, μικρές στιγμές μέσα από φίλους, παρέες, και ξενύχτια ή πάρτι. Επιλέγουμε τον ρόλο της Grandma Death, ανανεώνοντας το timeline μας και τσεκάροντας τα email μας, ψάχνοντας για ένα σημάδι από το μέλλον πως όλα θα είναι καλά. Πολλές φορές, είμαστε η Drew Barrymore που ουρλιάζει «FUCK» στο απόλυτο κενό.

Ο ουρανός μοιάζει να πέφτει, όπως στο σενάριο που περιγράφει ο Frank στον Donnie. Δεν περνάει μια ημέρα που να μην ακούμε, διαβάζουμε, ή κάποιοι ζούμε κάποια καταστροφή. Σήμερα, το Donnie Darko δεν είναι μια μίζερη αναφορά στο τόσο μακρινό αλλά τόσο επίκαιρο παρελθόν του κινηματογραφικού και καλλιτεχνικού κύματος το οποίο προβλέπει και διαβλέπει το τέλος του κόσμου. Αντίθετα. Προσφέρει μια γαλήνη να βλέπεις τον πιτσιρικά Gyllenhaal να ζει και να σκέφτεται αυτά που βιώνουμε καθημερινά. Μια ηρεμία διαπερνάει το σώμα μας καθώς κοιτάζουμε έναν έφηβο να βλέπει την προσωπική του αποκάλυψη να ξεδιπλώνεται μπροστά του και εκείνος απλώς, γελάει μπροστά της. Γελάει, και δρα.

Τελευταία