Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΚΡΙΤΙΚΕΣPromising Young Woman - Κριτική

Promising Young Woman - Κριτική

** [Η παρακάτω κριτική περιέχει spoiler] **

“Θα μπορούσε να γίνει γιατρός. Μετά δεν ήταν τίποτε”. Τo Promising Young Woman είναι μια γροθιά. H πρώτη ταινία της Emerald Fennell απογυμνώνει το βασιλιά σε όλο του το ντροπιαστικό μεγαλείο. Σε μια κατάσταση κοχλάζοντος δοχείου τα τελευταία χρόνια σε Αμερική κι Ευρώπη κυρίως, τα ονόματα πέφτουν, οι τίτλοι καταρρέουν, η δόξα δέχεται απανωτές φτυσιές. Οι διαφόρων ειδών καταχρήσεις εξουσίας περνούσαν είτε από γραφεία δικηγόρων είτε απλώς συγκρούονταν με άτομα τέτοιας δυναμικής που το πρόβλημα μονομερώς θαβόταν κάτω από το χαλάκι.

Το 1985, ο μουσικός John Cale στο αριστουργηματικό του τραγούδι Dying on the Vine, χρησιμοποιούσε τoυς αιχμηρά αντανακλαστικούς στίχους:

I've been chasing ghosts and I don't like it
I wish someone would show me where to draw the line
I'd lay down my sword if you would take it
And tell everyone back home I'm doing fine [...]

[...] I was living my life like a Hollywood, but I was dying on the vine.

Κατά μια περίεργη έννοια, αυτή είναι και η πλοκή του Promising Young Woman, το τραύμα φαινομενικά ιδωμένο ως αντικείμενο εκδίκησης. Στην πραγματικότητα όμως είναι μια προσπάθεια επούλωσης του τραύματος. Εκείνου που έχει διάρκεια, μένει και πονάει για πάντα. Όχι επειδή το σκαλίζουμε σα δόντι που πονάει, αλλά επειδή είναι σε κάθε βήμα της καθημερινής ζωής. Η πρώτη ενέργεια είναι η απομάκρυνση. Η πρωταγωνίστρια Cassandra -Cassie- Thomas -εξαιρετική η Carey Mulligan για μια ακόμη φορά- είναι 30 ετών, πρώην φοιτήτρια ιατρικής, που δουλεύει σε καφέ και ζει με τους γονείς της. Δεν τελείωσε ποτέ τη σχολή, αντιθέτως την παράτησε και η εν γένει συμπεριφορά της φαίνεται να είναι εξαιρετικά απόμακρη από όλους κι απ’ όλα, εν αντιθέσει με το “τσιχλοφουσκέ” παρουσιαστικό της. Η εικόνα στις μέρες μας λέει περισσότερα απ’ ότι ο εσωτερικός κόσμος, άρα και η Cassandra κρύβεται πίσω από αυτό, φανερώνοντας πινελιές του τραύματος που κρύβεται εμφανώς από πίσω. 


Γιατί κάποτε η μια ήταν δυο: Δυο φίλες, που ζούσαν και σπούδαζαν μαζί. Η Cassie και η Nina. Η Nina, από τις καλύτερες στο τμήμα της, μια γυναίκα με λαμπρή σταδιοδρομία μπροστά της. Μέχρι το σκότος. Ένα χαλαρό πάρτι μεταξύ των σπουδαστών καταλήγει σε ασύδοτες καταστάσης με αποτέλεσμα μια μεθυσμένη κι ανήμπορη γυναίκα και ο βιασμός-εξευτελισμός, συνοδεία βίντεο που εννοείται πασαρίστηκε σε όλη την παρέα, έτσι για να “γελάσουν” επειδή ήταν “παιδιά”.

Η Nina δεν υπάρχει στην ταινία, εντούτοις είναι σε κάθε πόρο αυτού του φιλμ. Είναι το σιωπηλό θύμα, αυτό που όσο κι αν φωνάζει, διαμαρτύρεται, απευθύνεται στο νόμο βρίσκει κλειστές πόρτες, περίεργα σχόλια και ένα “ηθελές τα και παθές τα”, λίγο σκωπτικό, λίγο τιμωρητικό ύφος από συμφοιτητές, πρυτάνεις κ.ο.κ. Η ταινία, μέσα στην ιδιαίτερη αισθητική της, έχει μια σαφέστατη αγγελική παράμετρο. Σε αρκετές περιπτώσεις, δεν ξεχωρίζεις την Cassie από τη Nina. Η μία είναι ο άγγελος της άλλης. Και νομίζω, αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, μιας που η μια επιζητά όχι την εκδίκηση, αλλά τη δικαίωση για τα τραύματα της άλλης. Σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, βλέπουμε μια πρωταγωνίστρια με πλάνο, αλλά ταυτόχρονα και όχι. Να έχει τον έλεγχο, αλλά οριακά να τον κρατάει. Υποδύεται τη μεθυσμένη σε διάφορα μπαρ, για να την οδηγήσει κάποιο “καλό παιδί” στο σπίτι, μέχρι που “ξυπνάει” από την παραζάλη και το μεθύσι της για να φρικάρει τον εκάστοτε τύπο που στα μέσα της "καλής" πράξης του, αλλάζει γνώμη και προσπαθεί να εκμεταλλευτεί καταστάσεις.

Εδώ είναι και η ανατροπή των προσδοκιών, γιατί η ταινία ναι μεν στήνει παντού παγίδες, αλλά οι παγίδες δεν είναι ούτε θανατηφόρες, ούτε βίαιες σωματικά. Είναι απλώς μια αγγελική αναδρομική προσέγγιση στο ζήτημα. Η τιμωρία μέσα από τη νουθεσία του παραδείγματος κι όχι από τις Ερινύες του σαδισμού. 'Αλλωστε φαίνεται πως οι αδικούντες φαίνεται πως έχουν μηχανισμούς για να προστατεύουν το στάτους τους, το όνομά τους, την ύπαρξή τους. Η επικράτηση του ισχυρού έχει διυλισθεί μέσα από διαφορετικές μεθόδους αποκατάστασης και συντήρησης ενός σάπιου ονόματος. Στο ξεμπρόστιασμα της σκληρής αλήθειας, οι δικαιολογίες έρχονται προς υπεράσπισιν όχι του θύματος, αλλά των θυτών, ακόμα και όσων ήταν σιωπηλοί παρατηρητές.

Γι΄αυτό και η περίφημη σκηνή του κλεισίματος που δίχασε, γίνεται πιο δυνατή μέσα από αυτό το πρίσμα, αλλά και από το πρίσμα της θυσίας. Η Cassie παγώνει στο χρόνο και εντέλει θυσιάζει όλη της τη ζωή για να δικαιώσει τη φίλη της και για να οδηγήσει τους ενόχους στην τιμωρία και την αποκαθήλωση. Η πτώση είναι γοητευτική στην κοινωνία του θεάματος, όμως μεγαλύτερη βαρύτητα έχει η δικαίωση, απελευθέρωση και γιατρειά μαζί. Ένα διαρκές κοντράστ ανάμεσα σε μια φαινομενικά ανάλαφρη ταινία, που κουβαλάει ένα τεράστιο ψυχολογικό βάρος κι έρχεται σε μια περίοδο που χρειάζεται όσο τίποτε άλλο μια βαθύτερη, ενδοσκοπική ματιά.

 

Τελευταία