Αρχική ΤΕΧΝΕΣΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ΄Ενα λογοτεχνικό κάλεσμα από τη R΄lyeh

΄Ενα λογοτεχνικό κάλεσμα από τη R΄lyeh

Σίγουρα δεν ήταν ο καλύτερος συγγραφέας της γενιάς του. Ο ρατσισμός στα κείμενά του είναι κάτι παραπάνω από επιβεβαιωμένος. Το opus του περιλαμβάνει αρκετούς πειραματισμούς που δεν κατέληξαν σε μνημειώδη αποτελέσματα. Ταυτόχρονα, όμως, η δική του εφιαλτική Κοσμογονία και οι φρικωδίες που περιέγραψε είναι βαθύτατα επιδραστικές σε όλη τη μετέπειτα λογοτεχνία του κοσμικού τρόμου, στη μουσική, στα κόμικς και τον κινηματογράφο. Ακόμα και τα βιντεοπαιχνίδια όταν προσπαθούν να απεικονίσουν περίεργα πλάσματα, του οφείλουν πολλά. Ο Howard Phillips Lovecraft θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς όταν μιλάμε για την επαφή με το αλλόκοσμο και την επακόλουθη τρέλα του. Και το Call of Cthulhu, το διήγημα του που κυκλοφόρησε τον Φλεβάρη του 1928 είναι ένα από τα έργα για τα οποία ακόμα και σήμερα παραμένει μια μορφή αμφισβητήσιμης ηθικής μεν, παγκόσμιας αναγνώρισης δε.

Βασισμένο (όπως και πολλά από τα υπόλοιπα πονήματά του) σε όνειρα που έβλεπε, το Call of Cthulhu καταπιάνεται με την αναζήτηση της αλήθειας γύρω από τον θάνατο του θείου του κεντρικού αφηγητή, Francis Wayland Thurston. Διαβάζοντας τις σημειώσεις του αποθανόντος θείου του, ξεκινά ένα ταξίδι για να συναντήσει τα πρόσωπα που δείχνουν να γνωρίζουν κάτι σχετικά με ένα αγαλματίδιο που δείχνει να σχετίζεται με το θάνατο του, ένα ομόιωμα μιας μορφής με κεφάλι χταποδιού, σώμα ανθρώπου και φτερά δράκου. Στο ταξίδι του θα ακούσει μαρτυρίες για ανθρώπους οι οποίοι είδαν την ίδια περίοδο κοινά όνειρα, για πρωτόγονες φυλές που πραγματοποιούν ανθρωποθυσίες στο όνομα μιας αρχαίας θεότητας, για μια αρχαία διάλεκτο που δε μοιάζει με ανθρώπινη γλώσσα, για ανθρώπους που ήρθαν σε επαφή με γεγονότα που τους οδήγησαν στην τρέλα και για ατυχείς συμπτώσεις που φανέρωσαν μια αλήθεια η οποία θα ήταν καλύτερα να μείνει κρυφή.

Αξιοποιώντας τον εγκιβωτισμό μικροαφηγήσεων τρίτων προσώπων σε μορφή δημοσιογραφικού ρεπορτάζ, ο Lovecraft χτίζει ένα οδοιπορικό τρόμου. Τρόμου χτισμένου τόσο από την απώλεια της λογικής (μια από τις εμμονές που και ο ίδιος είχε όσο ήταν εν ζωή) όσο και από αλλόκοσμες υπάρξεις αρκετές για να φέρουν τον πανικό. Οι επερχόμενες καταστροφές από τις αλήθειες που κρύβονται δεν αφορούν ένα συγκεκριμένο, μικρό αριθμό ανθρώπων όπως αντίστοιχα οι ιστορίες του Edgar Allan Poe, της Mary Shelley και του Bram Stoker. 'Oταν το κακό ξυπνήσει, το τέλος θα ‘ναι έκτασης μεγαλύτερης και καταστροφικότερης από κάθε ατομική βόμβα της οποίας τον τρόμο ο συγγραφέας δεν πρόλαβε να ζήσει.

Κειμενικά μιλώντας, αν και πάσχει εν μέρει από το θέμα του ρυθμού μέσα στην προσπάθεια της καταγραφής των γεγονότων, δε στερείται στιγμές μεγαλείου. Μπορεί να στερείται ομορφιάς ή εμβάθυνσης, αλλά ορισμένα από τα γνωστότερα εδάφιά του βρίσκονται εκεί μέσα. Οι στίχοι για τον Cthulhu που κοιμάται στα βάθη της R’lyeh περιμένοντας να ξυπνήσει για να σπείρει τον όλεθρο, γνωστότερο εν συντομία ως Cthulhu Fhtagn, το And With Strange Aeons Even Death May Die, συσπειρώνονται εκεί. Στιγμές αναγνωρίσιμες από την ποπ κουλτούρα του σήμερα όταν αυτή καταπιάνεται με τον λοβκραφτικό αποκρυφισμό.

Και φυσικά, η μορφή του Cthulhu. Ο γνωστότερος στο ευρύ κοινό από τους Μεγάλους Παλαιούς. Η πλοκαμοφόρα μορφή του εδώ κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή της σε μερικές σελίδες οι οποίες αν σήμερα εξακολουθούν να στέλνουν ανατριχίλες στη ραχοκοκαλιά του αναγνώστη, δυσκολεύομαι να σκεφτώ τι ακριβώς θα προκάλεσαν στον κόσμο τότε. Σήμερα μπορεί να έχουμε συνηθίσει τη μορφή του, από βιντεοπαιχνίδια και ζωγραφιές μέχρι και μίνι φιγούρες που τον κάνουν να φαίνεται έως και χαριτωμένος, εδώ, όμως είδε για πρώτη φορά η περιγραφή του τον κόσμο, με όλη του τη μεγαλοπρέπεια.

Διαβάζοντας σήμερα το διήγημα του Lovecraft γίνονται φανερά όσα του καταλογίζονται. Ήδη από τη δεύτερη σελίδα του διηγήματος, οι ρατσιστικοί χαρακτηρισμοί κάνουν την εμφάνισή τους. Χαρακτηρισμοί οι οποίοι ναι μεν πηγάζουν από μια καθεστηκυία αντίληψη σχετικά με τους αλλόχρωμους ανθρώπους αλλά δείχνουν να τους ενστερνίζονται. Η εμμονή του μάλιστα με τις άγριες φυλές που δείχνουν να θέλουν να κατασπαράξουν τους «πολιτισμένους» είναι διάχυτη κατά μήκος του κειμένου. Όσο και να θες να αφοσιωθείς στο κείμενο, οι χαρακτηρισμοί είναι παρόντες και όχι με τον ίδιο τρόπο που αντίστοιχα ο Νίκος Καββαδίας χρησιμοποιούσε όρους που σήμερα φαντάζουν ρατσιστικοί αλλά χωρίς υπόβαθρο μίσους προς τη διαφορετικότητα. Αυτό είναι κάτι που δε μπορεί να αγνοηθεί.

Ανάμεσα στις άπειρες μπάντες που τίμησαν τον Cthulhu, στα βιντεοπαιχνίδια, τα κόμικς και τα επιτραπέζια που τον απεικόνισαν, υπήρξε και μια μεσαίου μήκους ταινία παραγωγής 2005 την οποία είχε αναλάβει εξ’ ολοκλήρου η HP Lovecraft Historical Society. Γυρισμένη ως βωβή ταινία της δεκαετίας του 1920, με τους ενδότιτλους, τις υπερβολικές ερμηνείες, τους μυστηριακούς φωτισμούς και το μεράκι της, καταφέρνει, έστω και με ελάχιστα μέσα, να φέρει εις πέρας ένα δύσκολο εγχείρημα σαν την πιστή μεταφορά ενός διηγήματος σαν αυτό. Παρά τις ερασιτεχνικές προδιαγραφές της, είναι τέτοια η αγάπη των δημιουργών για το πρωτογενές υλικό που καταφέρνουν να πείσουν πως δε θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη μεταφορά.

Τη συγκεκριμένη ταινία την είχα δει στα 18 μου, σε ένα φεστιβάλ κινηματογράφου φαντασίας που λάβαινε χώρα στο Gagarin 205. Ο νεαρός εγκέφαλός μου που δε μπορούσε ακόμα να κατανοήσει κάποια πράγματα όπως την ανάλυση της κάμερας, είχε σχεδόν πειστεί πως επρόκειτο για μια παραγωγή της εποχής που γράφτηκε. Και έτσι θα συνέχιζα να πιστεύω αν δε με ενημέρωναν για το πότε δημιουργήθηκε. Και εκείνη την ημέρα θα τη θυμάμαι για πάντα καθώς, σαν τον πρωταγωνιστή του διηγήματος, βίωσα μια κατάρριψη των όσων πίστευα μέχρι τότε για την ισορροπία του κόσμου και ήρθα αντιμέτωπος με αλήθειες που με σόκαραν. Ήταν 6 Δεκέμβρη του 2008.

Τελευταία