Minari

Το 2020 ήταν πρωτάκουστο για τη γενιά μας μια ταινία εκτός Αμερικής να παίρνει το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Κάποιοι μίλησαν για αλλαγή πλεύσης στην ατζέντα της Ακαδημίας μέσω αυτής της κίνησης, κάτι που εν μέρει αποδεικνύεται από τα φετινά βραβεία και τη σαφώς μεγαλύτερη πολυφωνία κι εκπροσώπηση στα πλαίσια του θεσμού. Είναι αυτό μια κίνηση με αγνές προθέσεις; Μια επιλογή που θα χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για κάτι άλλο; Μια κίνηση απόγνωσης σε μια κουτσουρεμένη από τον κορωνοϊό στουντιακή παραγωγή εντός Αμερικής; Ο καιρός θα δείξει, εμείς ωστόσο είμαστε υπέρ της πολυφωνίας.

Στα χνάρια των Παράσιτων του Bong Joon Ho, δύο ταινίες από ασιατικής καταγωγής σκηνοθέτες φέτος διαγωνίζονται για το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Μια από αυτές τις δύο είναι το Minari του Κορεάτη Lee Isaac Chung (για το Nomadland της Chloe Zhao θα μιλήσουμε κάποια άλλη φορά). Μεγαλωμένος ως παιδί Κορεατών μεταναστών στο Arkansas, ο Chung χρησιμοποιεί κάποιες εικόνες από τα παιδικάτα του για να αφηγηθεί μια δική του ιστορία σχετικά με τα όνειρα, την αγάπη και την οικογένεια. Είναι αυτή η ιστορία αρκετή ώστε να τη θέσει ως υποψήφια για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας; Αυτό θα το δούμε στη συνέχεια.

Διαβάστε επίσης:
8 όχι ιδιαίτερα επιφανή διαμάντια του σύγχρονου ασιατικού κινηματογράφου

Δεκαετία του ’80: η οικογένεια των Yi μετακομίζει στο Arkansas. O πατέρας της οικογένειας, Jacob, παράλληλα με τη δουλειά του σε ένα εργοστάσιο πουλερικών, σκοπεύει να φτιάξει μια φάρμα, καλλιεργώντας κορεάτικα λαχανικά. Η σύζυγός του Monica έχει σοβαρές αντιρρήσεις, καθώς ο γιός τους, David, έχει ένα πρόβλημα στην καρδιά και δε θέλει το ρίσκο. Η άφιξη της γιαγιάς από την Κορέα θα ανατρέψει κάπως τις ισορροπίες και κάποιες εντάσεις θα οδηγήσουν σε εκρήξεις που ενδέχεται να μείνουν ανεπανόρθωτες. Θα μπορέσει αυτός ο βλαστός του minari, του κορεάτικου χορταρικού να ριζώσει και να ανθίσει στο Arkansas;

Ας ξεκινήσουμε από τα πολύ βασικά, αρχής γενομένης από την αγάπη που δείχνει ο Chung στους πρωταγωνιστές του. Θέλει να δώσει καταφύγιο σε όλους αυτούς τους ξεριζωμένους και τους παρίες μιας κοινωνίας συντηρητικής σαν αυτή του Arkansas τη δεκαετία του ’80. Κάθε κάδρο δείχνει τη θέλησή του να λυτρωθούν και να ζήσουν μια όμορφη ζωή, μακριά από τη διάκριση που βιώνουν. Θέλει να ριζώσουν εκεί και να ανθίσουν με τον πιο όμορφο τρόπο. Οπότε τους παρατηρεί, τους δένει μεταξύ τους, τους δίνει μικρές ανάσες ομορφιάς ανάμεσα στις δυσκολίες και τους περιβάλλει με κόσμο που ναι μεν δεν τους καταλαβαίνει, ωστόσο προσπαθεί προς αυτήν την κατεύθυνση, ενίοτε και με κάποια διαλείμματα για χιούμορ.

Αν δύο πράγματα ξεχωρίζουν στην ταινία, αυτά είναι η εξαιρετική φωτογραφία και οι ερμηνείες των ηθοποιών. Ο Chung ξέρει πώς να στήσει ένα πλάνο, ξέρει πώς να κάνει τον ήλιο να χαϊδέψει τα πρόσωπά τους, πώς να απεικονίσει την επαρχία της Αμερικής. Οπότε όλη η ταινία πλημμυρίζει από ομορφιά, εικόνες που τις κοιτάς και σε γαληνεύουν. Για τους δε πρωταγωνιστές, δε χρειάζεται να πούμε πολλά. Νιώθουν τους χαρακτήρες στο πετσί τους (ενδεχομένως με την υπερβολή της ασιατικής ερμηνείας) και δένονται με αυτούς. Μπορείς να νιώσεις την ελπίδα του Steven Yeun να χτίσει μια φάρμα και την παιδιάστικη τόλμη του, την αθωότητα του μικρού Alan S. Kim ο οποίος αποτελεί υπόδειγμα ανήλικης ερμηνείας. Και κυρίως την Youn-Yuh –jung στο ρόλο της γιαγιάς να καταλαβαίνει όλο το βάθος της ηλικιωμένης ηρωίδας της και της στοργής της.

Κάπου εδώ όμως υφίσταται και ένα πρόβλημα: το Parasite ήταν μια ταινία που κοιτούσε μπροστά. Που καταλάβαινε το τώρα και προσπαθούσε να θίξει οικουμενικά θέματα. Ήταν μια πρωτοποριακή επιλογή δεδομένου του περιεχομένου της και άξιζε κάθε βραβείο σε καιρούς χαλεπούς. Το Minari μοιάζει να είναι ένα βήμα πίσω γιατί παρά τον ανθρωπισμό και την αγάπη για τους χαρακτήρες του, δεν έχει πολλά πράγματα να επιδείξει. Και αυτό οφείλεται στο σενάριό του το οποίο είναι μεν απλοϊκό αλλά σε βαθμό που δε θίγει πραγματικά τίποτα με κάποιον ιδιαίτερο τρόπο, αποτελώντας ένα αρχετυπικό μελόδραμα, ενίοτε με τρόπο οπισθοδρομικό. Και αυτό επειδή ενίοτε μοιάζει σα να παίρνει το μέρος κάποιων, παρουσιάζοντας τη (λογική) Monica ως υπερβολική, ως μέγαιρα που στερεί τα όνειρα του άντρα της και εν μέρει αναγκάζεται να υποταχθεί στη θέλησή του.

Ένα άλλο ζήτημα που συναντώ είναι το «όλο αυτό για το τίποτα;». Η ταινία σε προσωπικό βαθμό στο τέλος δε μου έδωσε το κάτι παραπάνω και με άφησε σεναριακά απογοητευμένο. Ένιωθα να τσακίζομαι κατά τη διάρκειά της, να υποφέρω μέσα μου για αυτούς τους χαρακτήρες για να καταλήξω σε ένα νερουλό συναίσθημα πως όλα αυτά που είδα ήταν απλά δραματικές κορυφώσεις χωρίς ιδιαίτερο νόημα πλην ενός γενικόλογου «αγαπάτε αλλήλους». Και εν έτει 2021, κάτι τέτοιο μου φαντάζει σαν λογική των αρχών του προηγούμενου αιώνα.

Συχνά ακούω δίπλα από αυτήν την ταινία να αναφέρουν το όνομα του Ιάπωνα μαιτρ Yasujiro Ozu λόγω του μινιμαλισμού του. Μια άτοπη και εντελώς επιδερμική σύγκριση αν θέλετε την άποψή μου και μια μόνιμη παρεξήγηση. Ο Ozu στις ταινίες του απογύμνωνε από κάθε τεχνητή ομορφιά, από κάθε απτό δράμα τα φιλμ του, προτιμώντας να εστιάσει όχι στα συναισθήματα, αλλά στην πραγματικότητα. Σίγουρα προσπαθούσε να δείξει την ιαπωνική οικογένεια, αλλά η σκηνοθεσία του ήταν πάντα εγκρατής, οι μελοδραματισμοί ήταν ελάχιστοι γιατί δεν τον αφορούσε η εξαναγκαστική συγκίνηση, αλλά ο αναπόδραστος χρόνος και οι επιπτώσεις του στην οικογένεια. Η ταινία του Chung βρίθει σχεδόν εκβιαστικού μελοδράματος, οπότε μην προβαίνουμε σε άτοπες συγκρίσεις επειδή κάτι μας θυμίζει αλλά πολύ αφηρημένα και εν τέλει μέσω πολλών συνειρμών.

Είναι κακή ταινία το Minari; Σε καμία περίπτωση, αλλά δεν πρόκειται περί πραγματικά αξιοπρόσεκτου κινηματογράφου (ένας Hirokazu Koreeda θα το είχε απογειώσει), αλλά για μια όμορφη απεικόνιση ανθρώπινων βιωμάτων. Ο ενθουσιασμός της πρώτης ημέρας ξεθώριασε γρήγορα. Τη συνιστώ; Ναι. Αλλά όχι κατεπειγόντως.

Rating:

Χώρα: ΗΠΑ
Έτος: 2020
Χρώμα: Έγρωμη
Σκηνοθεσία: Lee Isaac Chung

Πρωταγωνιστούν:
Steven Yeun, Alan S. Kim, Youn-Yuh –jung
Διάρκεια: 115'

Τελευταία