Nomadland

Πρέπει να ομολογήσω ότι δεν είχα δει καμία ταινία της Chloe Zhao πριν απ’ αυτήν. Όταν είδα πάνω στην έρευνα κι ότι όλες οι ταινίες της έχουν φιλοξενηθεί στις Νύχτες Πρεμιέρας, ντράπηκα και λίγο ως επί σειρά ετών θαμώνας του φεστιβάλ. Παρόλα αυτά ήρθε η ώρα μου να συναντήσω τη δημιουργό στο, απ’ ό,τι φαίνεται, επιστέγασμα της μέχρι τώρα καριέρας της.

Πέραν της τρομερής επιτυχίας της ταινίας σε βραβεία, πράγμα που την κάνει και το αδιαφιλονίκητο φαβορί για τα Όσκαρ, το Nomadland είναι και η ταινία στην οποία για άλλη μια φορά καταπιάνεται με την Αμερικάνικη ύπαιθρο και χρησιμοποιεί ερασιτέχνες ηθοποιούς, τις πραγματικές ψυχές που την περιστοιχίζουν.

Στην πρώτη της ήταν σύγχρονοι Ιθαγενείς Αμερικάνοι, στη δεύτερη σύγχρονοι καουμπόηδες και τώρα στην τρίτη οι σύγχρονοι νομάδες. Αυτοί που ζούνε διαρκώς σε κίνηση σε κάθε μήκος και πλάτος αυτής της επικράτειας. Η ταινία έχει καταξιωθεί και της λείπει πλέον μόνο η απόλυτη κορωνίδα της βιομηχανίας αλλά ας δούμε μαζί όλα αυτά τα στοιχεία που την έφεραν ως εδώ και τι πραγματικά θέλει να μας πει.

Η ταινία ακολουθεί την Fern (Frances McDormand) καθώς μετά το θάνατο του άντρα της και το κλείσιμο της βιομηχανικής κοινότητας στην οποία ζει, αναγκάζεται να γίνει περιπλανώμενη και να ζήσει μέσα σε ένα βαν. Το ταξίδι αναμενόμενα ξεκινάει δύσκολα, αμήχανα, με άμυνες και αντιστάσεις όπως θα ήταν το άγνωστο για έναν άνθρωπο που έχει ζήσει μια ολόκληρη ζωή. Παρόλα αυτά μόλις της ανοιχτεί μια συνάδελφος στην πρώτη δουλειά που της τυχαίνει και της μιλήσει για μια κοινότητα νομάδων, θα δει ότι δεν είναι μόνη και θα τεθεί η πορεία για την επόμενη περίπου μιάμιση ώρα που θα δούμε.

Η Zhao χρησιμοποιεί άλλη μια γνωστή φάτσα στον δεύτερο σημαντικότερο ρόλο του Dave (David Strathairn) και αυτό είναι το δυνατότερο χαρτί της. Βάζει τους δύο φτασμένους της ηθοποιούς να ζήσουν τους ρόλους τους και τους περιστοιχίζει με αληθινούς ανθρώπους που ως επί το πλείστον παίζουν την βιωμένη τους εμπειρία. Κερδίζει τις αφτιασίδωτες φάτσες και ξέρει πώς να χειριστεί όλο το καστ της λόγω της εμπειρίας της, κατακτώντας μια μέγιστη φυσικότητα και νατουραλισμό.

Το πρώτο πράγμα που πρόσεξα στην ταινία ήταν πόσο ήσυχη είναι. Εμφανές από τις πρώτες σκηνές και τηρείται σε όλη τη διάρκεια. Θα παρομοίαζα τον τόνο και τον ρυθμό με μια λίμνη. Κάποια στιγμή θα πέσει ένα πετραδάκι μέσα και θα έχει μικρούς παφλασμούς, άλλες ένα φύλλο, μερικές μπορεί ακόμα να φυσάει και να υπάρχει αναταραχή. Πάντα όμως θα επανέρχεται και δεν ξεφεύγει των ορίων.

Η Zhao ξέρει πώς να τραβήξει τα σκαλισμένα από εμπειρία ζωής πρόσωπα εξίσου αποτελεσματικά με τα τοπία άγριας ομορφιάς της Αμερικανικής υπαίθρου. Ήρεμα, υπολογισμένα, αφήνοντας τα να την κατευθύνουν. Η ζωή αποτυπώνεται χωρίς περιττή μελοδραματικότητα και μια στιγμή υπόκωφης εσωτερικής έντασης της Fern ένα βράδυ στο βανάκι παίρνει την ίδια σημασία με ένα υπέροχο magic hour που ξεδιπλώνεται πίσω από το κεφάλι της στο ανοιχτό τοπίο. Όλα μέσα στο παιχνίδι της ζωής είναι κι οι παίχτες δεν μπορούν παρά να παίξουν. Όλα είναι ένας κύκλος που δεν σπάει μέχρι αυτή να τελειώσει.

Το μοτίβο του κύκλου μας το δίνει η δημιουργός σε ανύποπτο χρόνο με τον πιο αβίαστο τρόπο όπως κι ένα μικρό exposition για να μάθουμε ποια ήτανε η Fern από μικρό παιδί, τα απολύτως απαραίτητα για να ερμηνεύσουμε τα όσα βιώνει πλέον σε αυτό το τελευταίο κεφάλαιο της ζωής της. Η ζωή πάντα συμβαίνει κι εμείς επιλέγουμε και διαμορφωνόμαστε με βάση το πώς έρχονται όλα. Ποτέ δεν μένει στάσιμη και ρέει σαν ποτάμι που πλοηγούμαστε.

Αυτό καταφέρνει να κάνει η δημιουργός με όλη τη σκηνοθετική της προσέγγιση. Έχει χτίσει μικρές-μικρές στιγμές καθημερινότητας με οικονομία, σκηνοθετώντας, γράφοντας και μοντάροντας την ταινία η ίδια. Συνολικά αυτό που παίρνουμε σαν κοινό είναι μια γαλήνια συμφωνία που και στη δομή του σεναρίου κάνει κύκλο. Περίπου δύο χρόνια στη ζωή της Fern. Ό,τι και όποιος να φεύγει, εμείς είμαστε εδώ και έχουμε όφελος προς τον εαυτό μας να κάνουμε ό,τι μπορούμε. Ακόμα και στην μέση ηλικία μπορεί κανείς να ξεκινήσει πάλι. Πάντα κάτι μας αναγκάζει αλλά μέσα από την καθημερινή πάλη, πάντα κάτι θα ανακαλύψουμε, θα φτάσουμε πιο κοντά στην αλήθεια μας όσο έχουμε ανάσα.

Η ταινία είναι το ήπιο κομψοτέχνημα που είχαμε ανάγκη. Αντιπαραβάλει στην βία του καπιταλισμού από την οποία πηγάζει η πλοκή της, την εσωτερική και εξωτερική πάλη του ανθρώπου. Αυτού που εξ ορισμού έχει το κεφάλι ψηλά και στον χρόνο του κάνει όλα τα απαραίτητα βήματα για να έχει την αξιοπρέπεια, την αρμονία, τους δικούς του όρους που αν ίσως δεν φέρνουν την ολοκλήρωση φέρνουν σίγουρα τη συνέχεια του ταξιδιού και τη σιγουριά ότι έχει κάνει το καλύτερο δυνατόν.

Ομολογώ πως έχω απομακρυνθεί από τις ήρεμες ταινίες αλλά το Nomadland μου έδειξε πόσο μου είχε λείψει αυτό. Μπορεί πέρσι να είχα το πολυαναμενόμενο Mank του πολυαγαπημένου μου Fincher στις καλύτερες ταινίες της χρονιάς αλλά πλέον έχω κι άλλο άλογο στην κούρσα των Όσκαρ. Η ταινία αξίζει κάθε βραβείο κι ας μην το έχει ανάγκη κι αυτό που βλέπω είναι πως η Zhao κλείνει την πρώτο κύκλο της καριέρας της ως σκηνοθέτιδα μεγάλου μήκους με τον βέλτιστο τρόπο.

Rating:

Χώρα: ΗΠΑ
Έτος: 2021
Χρώμα: Έγχρωμη
Σκηνοθεσία:
Chloé Zhao
Πρωταγωνιστούν: Frances McDormand, David Strathairn, Linda May, Swankie
Διάρκεια: 108'

Τελευταία