The Father

Ο Florian Zeller παρόλο που είναι πρωτοεμφανιζόμενος σκηνοθέτης στον κινηματογράφο, δεν είναι κανένας τυχαίος. Ο Γάλλος συγγραφέας και σκηνοθέτης, έχει γράψει πάνω από δέκα θεατρικά έργα, τα οποία έχουν ανέβει σε πάνω από 45 χώρες με το “The Father” να είναι και το πιο πολυβραβευμένο του. Φτάνουμε λοιπόν στη μεταφορά του στην οθόνη όπου έχει αποσπάσει έξι υποψηφιότητες για Όσκαρ (συμπεριλαμβανομένης και Καλύτερης Ταινίας), τα οποία θα διεξαχθούν σε λίγες μέρες.

Εγώ είμαι εδώ για να σας εξηγήσω ακριβώς γιατί αυτές οι υποψηφιότητες είναι επάξιες και αναλύσω τι κάνει αυτή την υπόκωφα δυνατή πρώτη κινηματογραφική σκηνοθετική προσπάθεια του καταξιωμένου θεατρανρθώπου, ένα διαμαντάκι που τεστάρει τα όρια της αντοχής αλλά και που δεν πρέπει να χάσετε.

Ο Anthony (Anthony Hopkins) είναι ένας ηλικιωμένος άντρας ο οποίος, όπως αρκετοί στην τρίτη ηλικία, έχει αρχίσει να χάνει το μυαλό του. Από την εναρκτήρια σκηνή με την κόρη του Anne (Olivia Colman) βλέπουμε πως μπερδεύει χρόνους, πρόσωπα, καταστάσεις και ξεχνάει σημαντικά πράγματα. Όπως είναι σύνηθες σε τέτοιες περιπτώσεις, αρνείται να δεχτεί την κατάσταση του, πιστεύει ότι είναι περιττή η πρόσληψη κάποιας βοηθού για να τον προσέχει ή, Θεός φυλάξει, να μπει σε κάποιο ίδρυμα.

Παρόλα αυτά η ταινία για την επόμενη περίπου μιάμιση ώρα, θα μας παρουσιάσει σταδιακά και με συνέπεια το νοητικό πλέγμα του Anthony χωρίς να αφήσει περιθώρια για τη σοβαρότητα της κατάστασης του. Χωρίς περιττές μελοδραματικές εξάρσεις και με αρκετή συμπόνια πλέκει ένα ψυχοδραματικό πορτραίτο, το οποίο δυστυχώς αποτελεί νόμο της φύσης για πολλούς ανθρώπους.

Η ταινία είναι ήσυχη αλλά αυτό κάνει και τις όποιες αναταραχές της να χτυπάνε περισσότερο. Στην εναρκτήρια σκηνή ακούγεται ένα θέμα κλασσικής μουσικής του οποίου η τραγική λιτότητα μαζί με το μοντάζ θέτουν τον τόνο της ταινίας. Αυτό το θέμα θα επανέλθει λιγοστές φορές μέσα στην ταινία, είναι το αγαπημένο μουσικό θέμα του Anthony.

Συνολικά η σκηνοθεσία δεν τραβάει πάνω της την προσοχή παρά καταφέρνει σε συνδυασμό με το άψογο προαναφερθέν μοντάζ να παρουσιάσει με τη μέγιστη αποτελεσματικότητα της απλότητας, την κατακερματισμένη πραγματικότητα του Anthony. Αντίστοιχα με τις λίγες επιστροφές στο μουσικό θέμα, λειτουργούν και οι κινήσεις της κάμερας, μικρές προσθήκες στο sound design της ταινίας, σημεία στίξης στο σιωπηλό βασανιστήριο που περνάνε οι δύο βασικοί χαρακτήρες, ενσαρκωμένοι από την Colman και τον Hopkins.

Φυσικά δεν θα μπορούσαμε παρά να σταθούμε σ’ αυτές τις δύο ερμηνείες, οι οποίες είναι κι αυτές υποψήφιες για αγαλματίδιο, αλλά και σ’ όλες τις υπόλοιπες. Ο Zeller δείχνει την κατασταλαγμένη του θεατρική εμπειρία στη διεύθυνση των ηθοποιών του πετυχαίνοντας έναν μέγιστο νατουραλισμό. Οι ηθοποιοί βιώνουν τους χαρακτήρες τους.

Ο Hopkins, αναμενόμενα για το υποκριτικό του διαμέτρημα, πετυχαίνει όλες τις συναισθηματικές μεταπτώσεις του Anthony ο οποίος τη μία στιγμή μπορεί να είναι παιχνιδιάρης και γοητευτικός, την άλλη ψυχρά και αντιδραστικά τρομακτικός και την τρίτη απλά χαμένος στις σκιές του μυαλού του. Αντίστοιχα και η Anne της Colman που λειτουργεί σαν το ίσο του καθώς προσπαθεί να ισορροπήσει τη φροντίδα του και την προσωπική ζωή της, χωρίς να καταλύσει κάθε όριο της αλλά ταυτόχρονα να μην παραβιάσει όσο γίνεται και τα δικά του.

Το υπόλοιπο cast αποτελούν έμπειροι ηθοποιοί που δεν τραβάνε πάνω τους την προσοχή αλλά λειτουργούν ως ιδανικά πιόνια στη σκακιέρα που αποτελεί η διαστρεβλωμένη οπτική του Anthony. Τη μοναδική οπτική που ακολουθεί η ταινία που εν τέλει αγγίζει τα όρια της σχιζοφρένειας και πετυχαίνει το σκοπό της ταινίας. Να υπάρξουμε μέσα από τα μάτια ενός ανθρώπου που βιώνει την ανελέητη εκφυλιστική ασθένεια του εγκεφάλου στη δύση της ζωής του.

Οφείλω να ξεχωρίσω μέσα σ’ αυτούς όμως την Imogen Poots, κι εξίσου το ρόλο της, την Laura, μια υποψήφια βοηθό η οποία θυμίζει στον Anthony τη δεύτερη, αδικοχαμένη αλλά και αγαπημένη του κόρη. Είναι η σύνδεση του με το παρελθόν στο οποίο είχε τον έλεγχο και ο μίτος που ξεδιπλώνει το παρόν των μπερδεμένων επαναλήψεων όπου κάθε πρόσωπο μοιάζει με κάποιο άλλο.

Θα ήθελα σ’ αυτό το σημείο να μιλήσω λίγο παραπάνω για αυτή την οπτική και να αναφερθώ πιο αναλυτικά στο μοντάζ. Όπως είπαμε η σκηνοθεσία είναι αόρατη, δεν τραβάει την προσοχή αλλά απλά συνθέτει ένα πλήρως αβίαστο και ομαλό οπτικοακουστικά τοπίο. Ο συνδετικός του ιστός είναι το μοντάζ. Με λίγα κατ ο σκηνοθέτης με τον μοντέρ σχηματίζουν αυτή την οπτική και στρεβλώνουν χώρο και χρόνο. Είναι ουσιαστικά ο δεύτερος σημαντικότερος χαρακτήρας. Αυτή η όποια τελικά πραγματικότητα βιώνει ο Anthony. Τα πρόσωπα που αλλάζουν, οι επαναλήψεις που μπλέκονται χρονικά και κάθε μέρα μοιάζει ίδια, για την ακρίβεια δεν γνωρίζουμε καν ποια είναι η μέρα. Σε συνδυασμό με το κείμενο, ούτε καν ποιος είναι ο χώρος τελικά, ακόμα και τι εννοούσαν οι χαρακτήρες, ποιος μίλαγε πραγματικά και τι είπες όντως.

Είναι πρωτότυπη, σκληρή και τολμηρή επιλογή, μάλλον η πιο πιθανή βράβευση για την ταινία στην τελετή της 26ης Απριλίου. Μια ιστορία που θα μπορούσε να ειπωθεί ευθέως γίνεται ένα κουτί γρίφος και η μοναδική υποκειμενική ματιά στην εμπειρία της ζωής του Anthony είναι ο λόγος που η ταινία θα μείνει στην ιστορία του κινηματογράφου.

Χωρίς να μου ήταν αβάσταχτη η ταινία, ας πούμε ότι μου έδωσε τρία χτυπήματα και καλά. Ο παππούς μου πέρασε τα τελευταία του χρόνια σε μια αντίστοιχη κατάσταση κι ορισμένες από τις συμπεριφορές του Anthony κυριολεκτικά τις ζήσαμε μαζί του.

Όπως προείπα, οι εκφυλιστικές ασθένειες του εγκεφάλου στους ανθρώπους είναι καθόλα συνήθεις κι οι γολγοθάδες των εμπλεκόμενων τις περισσότερες φορές μοιάζουν. Αυτή την οικουμενικότητα πετυχαίνει ο Florian Zeller στο ντεμπούτο του, ένα ντεμπούτο που εκμεταλλεύεται τις δυνατότητες του μέσου με τρόπο ιδανικό. Χωρίς να έχω δει κάποιο ανέβασμα της παράστασης, είμαι σίγουρος ότι η ιστορία λειτούργησε βέλτιστα ως ταινία.

Έχοντας δει και γράψει για αρκετές από τις φετινές υποψήφιες για Όσκαρ ταινίες, αυτό που έχω να πω είναι πως ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος παρά την πιο ασυνήθιστη κινηματογραφική χρονιά στα χρονικά, αυτή που μας πέρασε. Αν στο The Father έχουμε τα βραβεία Καλύτερου Μοντάζ και Α’ Ανδρικού Ρόλου, δεν θα παραπονεθώ. Αντιθέτως, θα είμαι ιδιαιτέρως ικανοποιημένος.

Rating:

Χώρα: Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία
Έτος: 2020
Χρώμα: 'Εγχρωμη
Σκηνοθεσία:
Florian Zeller
Πρωταγωνιστούν: Anthony Hopkins, Olivia Colman, Imogen Poots
Διάρκεια: 97'

Τελευταία