Judas and the Black Messiah

I am a revolutionary [...]“You can murder a liberator but you can’t murder liberation, you can murder a revolutionary but you can’t murder revolution, you can murder a freedom fighter but you can’t murder freedom!”. Αυτή η καθαρή φωνή ανήκε στο Fred Hampton, τον 21 ετών ηγέτη των Μαύρων Πανθήρων του Ιλλινόι κατά τη δεκαετία του ‘60. Μια εποχή βαθύτατου αναβρασμού τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Η ψυχροπολεμική ατμόσφαιρα, τα παιδιά που γεννήθηκαν κατά τη δεκαετία του ‘40 και η επαναστατικότητα που έφεραν σε όλα τα κοινωνικοπολιτικά επίπεδα, ο πόλεμος του Βιετνάμ και τα συνεπακόλουθα φοιτητικά κινήματα, οι φυλετικές διαφορές στις ΗΠΑ και η ανταπάντηση της αστυνομοκρατίας. Όλα αυτά εμφανίζονται στο φιλμ του Shaka King, Judas and the Black Messiah, δια μέσου ενός πιο προσωπικού και συνάμα πολιτικού φιλμ.

Ενός φιλμ που δεν φοβάται να χτυπήσει ίσως τη μεγαλύτερη ασθένεια της σύγχρονης Αμερικής, το απολιτίκ. Απολιτίκ που δεν πηγάζει από την κατάργηση των κοινωνικών τάξεων και της ισότητας, αλλά από μια μουδιασμένη αδιαφορία τόσο για το εκλογικό αποτέλεσμα, όσο και για τις απολήξεις που αυτή έχει μέσα στην κοινωνία και την καθημερινότητα.

Η ταινία διαδραματίζεται κάπου ανάμεσα στο 1968-1969, με όλα τα γεγονότα που οδήγησαν στην εκτέλεση του Hampton μέσα στο σπίτι του και παράλληλα την ιστορία του “Ιούδα” William O’Neil, ενός μικροαπατεώνα που συλλαμβάνεται να υποδύεται πράκτορα του FBI και ως εκ τούτου, για να γλιτώσει τη φυλακή, γίνεται πληροφοριοδότης τους, εισχωρεί στους Μαύρους Πάνθηρες, κερδίζει την εμπιστοσύνη και εν τέλει γίνεται καταλύτης στη σίγαση της φωνής του αρχηγού τους.


Ο Hampton, δυναμική προσωπικότητα απέναντι σε κάθε είδους αδικία, είχε καταφέρει να βοηθήσει την κοινότητα του Ιλλινόι, ενώ υπήρξε κεντρική φιγούρα στο σχηματισμό του Rainbow Coallition, μια σύμπραξη των Μαύρων Πανθήρων με τους Young Patriots (μια ένωση αριστερών νότιων λευκών) και τους Young Lords του Πορτορικανού Jose Cha-Cha Himenez απέναντι στον ταξικό εχθρό και τις κοινωνικές αδικίες. Ο Daniel Kaluuya φανταστικός στο ρόλο, φαίνεται να έχει μελετήσει εξαιρετικά τον τόνο του Hampton, τις ομιλίες, τον τρόπο κίνησης, το ύφος και παραδίδει μια σημαντική ερμηνεία, διότι περνάει το καθάριο όραμα του ανθρώπου και αναδεικνύει το διαχρονικό στοιχείο της ταξικής πάλης, χωρίς να συμβολοποιεί, θυματοποιεί ή ηρωοποιεί την προσωπικότητά του.

Στον αντίποδα, ο William O’Neal του Lakeith Stanfield, εξαιρετικός όπως ο πάντα ο 29χρονος ηθοποιός, είναι ένας έξυπνος πλην φοβισμένος άνθρωπος. Που ζει στο περιθώριο και προσπαθεί να επιβιώσει κάνοντας ό,τι μπορεί για εκείνον. Είναι το άτομο που με τη στάση του προδίδει το όραμα και την αφοσίωση του Hampton στο λαό. Βλέπουμε την προσπάθειά του να διατηρήσει την ισορροπία ανάμεσα στην ανέλιξη στους κόλπους των Πανθήρων και τη ζωή του ως πληροφοριοδότης. Αλλά παράλληλα, βλέπουμε και μια διαρκή προσπάθεια εκ μέρους του ώστε να κάνει πιο έντονες τις διαμαρτυρίες των Πανθήρων, θέλοντας έτσι να αποδείξει την εγκληματική φύση τους. Στην πραγματικότητα, το μόνο που κατάφερε είναι να κινήσει υποψίες και ιδίως του ιδίου του Hampton. Και, ως είθισται με τους ιστορικούς προδότες, οι τύψεις του δεν τον άφησαν σε ησυχία, μιας που ο O’Neal -παρόλο που δε μίλησε ποτέ πολύ ανοιχτά για τα περίπου 200.000 δολάρια που έβγαλε ως πληροφοριοδότης του συστήματος- το 1990 αυτοκτόνησε παίρνοντας μαζί του ένα σκοτεινό κομμάτι υπονόμευσης των κινημάτων.

Ταυτόχρονα, λαμβάνουμε και μια μικρή οπτική του πώς αντιμετώπιζε το κράτος και οι μυστικές υπηρεσίες κάθε κινηματική δράση. Κι ενώ η εμφάνιση του Martin Sheen ως J.Edgar Hoover είναι λίγο μονοδιάστατη (χωρίς να φταίει ο βετεράνος Sheen εννοείται), σχεδόν με μια υποβόσκουσα σαδιστική κακία, ή η διακριτική αφέλεια του πράκτορα που επικοινωνεί με τον Ο’Νeal (ο Jesse Plemons στο ρόλο) όταν εμφανώς σοκάρεται που το FBI δολοφόνησε εν ψυχρώ και με βασανιστικό τρόπο ένα μέλος των Μαύρων Πανθήρων βαπτίζοντάς τον παράλληλα ως “τσιράκι” του κράτους για να σπείρει το διχασμό. Αλλά ακόμα και σ’ αυτό το κομμάτι, σημασία έχει για το σκηνοθέτη η μομφή απέναντι στην απολιτίκ αδιαφορία. Οι εξισώσεις Κου-Κλουξ Κλαν με τους Μαύρους Πάνθηρες από τους πράκτορες του FBI φανερώνει την εσκεμμένα απλοϊκή και ισοπεδωτική λογική των δύο άκρων που ενισχύει σε μεγάλο βαθμό την προαναφερθείσα αδιαφορία. Η διχόνοια αποτελεί πάντοτε το καλύτερο όπλο έναντι στα κινήματα και η επανάσταση λυγίζει όταν οι άνθρωποι τη βλέπουν ως βάσανο παρά ως λύση. Περίπου 7000 αφροαμερικανοί πληροφοριοδότες συνεργάστηκαν με το κράτος ως τροχοπέδη απέναντι στον κινηματισμό μέχρι που το περίφημο COINTELPRO (η ονομασία του προγράμματος) έλαβε τέλος το 1971, έπειτα από έντονες καταγγελίες.

Το φιλμ είναι μια παρακαταθήκη για γνώστες και μη, μια δυναμική εισαγωγή σε μια περίοδο που φαντάζει μακρινή, αλλά παραμένει πάντοτε επίκαιρη, πιάνει τον παλμό της έκρηξης των sixties, απαρτίζεται από δυνατές ερμηνείες, ένα ιδιαίτερο σάουντρακ που ενισχύει την ένταση και παραμένει πολύ κοντά στα πραγματικά γεγονότα χωρίς έντονες υπερβολικές κορώνες δράματος, αφήνοντας τα όσα συνέβησαν να δώσουν το δικό τους στίγμα και να τσιγκλήσουν την απάθεια των θεατών. 

 

Rating:

Χώρα: ΗΠΑ
Έτος: 2021/Έγχρ.
Σκηνοθεσία: Shaka King

Πρωταγωνιστούν:
Daniel Kaluuya, LaKeith Stanfield, Jesse Plemons, Dominique Fishback, Martin Sheen
Διάρκεια: 126'

Τελευταία