Blue Velvet

Μπήκε το καλοκαιράκι, αρχίσανε και οι επανεκδόσεις. Η φετινή καλοκαιρινή σαιζόν ξεκίνησε ήδη δυναμικά με αποκατεστημένες εκδόσεις των χαρακτηριστικότερων ταινιών του Wong Kar-Wai κι από την Πέμπτη που μας πέρασε μπορούμε να απολαύσουμε τον τρομερό Bob Le Flambeur του Jean-Pierre Melville αλλά πολύ πιο σημαντικά για τον γράφοντα, ταινίες του David Lynch.

Ο Lynch είναι ο δεύτερος αγαπημένος μου σκηνοθέτης και μια από τις σημαντικότερες χαρές αλλά και προκλήσεις όταν έβρεχα τα πόδια μου στα ρηχά νερά του depart, ήταν να γράψω για τον αγαπημένο μου δημιουργό.

Δεν είναι κανένα μυστικό ότι ο Lynch είναι αμφιλεγόμενος, οι τοποθετήσεις για το έργο του χωρίζονται σε φανατικούς πολέμιους που τον θεωρούν ακατάληπτο μπαρουφολόγο και φανατικούς οπαδούς που ρουφάνε κάθε μικρό στοιχείο παραγωγής του σαν ζωογόνο ύδωρ. Προσωπικά βρίσκομαι κάπου στη μέση και κρατάω πάντα τη θέση ότι τον Lynch πρέπει πρώτα να τον νιώσεις και μετά να προχωρήσεις στις οποιεσδήποτε θεματικές ή μη ερμηνείες. Ζήσε την κινηματογραφική εμπειρία κι όπως έλεγε κι ο Kubrick, οι μεγάλες ταινίες φαίνονται στις εβδομάδες ύστερα από την προβολή.

Έτσι λοιπόν στην περίπτωση μου δεν έχουμε εβδομάδες αλλά περίπου μια δεκαετία που βλέπω και ξαναβλέπω το έργο του πιο διάσημου σουρεαλιστή των καιρών μας κι οφείλω να πω ότι στην πέμπτη φορά που βλέπω το Blue Velvet και δεύτερη στο σινεμά, ανακάλυψα πράγματα, τα οποία θέλω να μοιραστώ μαζί σας.

Η αρχή του Blue Velvet είναι το πιο τρανταχτό παράδειγμα της μεθόδου του daydreaming που ακολουθεί ο David Lynch ώστε να εμπνευστεί τα έργα του. Κατά δική του ομολογία η αρχική έμπνευση για το Blue Velvet ήταν αυτές οι εικόνες της wholesome Americana με τις οποίες ανοίγει η ταινία σε συνδυασμό με το ομώνυμο τραγούδι του Bobby Vinton.

Κάτω από το γρασίδι αυτής της Americana ο Jeffrey Beaumont (Kyle McLahlan) θα βρει ένα κομμένο αυτί απ’ όπου ξεκινάει και το μυστήριο της ταινίας. Αφού το παραδώσει στον Detective Williams (George Dickerson) θα γνωριστεί με την κόρη του Sandy (Laura Dern) που κι αυτή ψάχνει κάποιο ενδιαφέρον στην μονότονη καθημερινότητα του φαινομενικά ήσυχου Lumberton.

Τα παιδιά θα καταπιαστούν με τη λύση του μυστηρίου που σύντομα τους οδηγεί στην πόρτα της Dorothy Valens (Isabella Rossellini) και σύντομα ο Jeffrey θα γνωρίσει τον διαβολικό κακοποιό που κινεί τα νήματα, Frank Booth (Dennis Hopper).

Αυτό που ακολουθεί είναι ένα παιχνίδι ζωής και θανάτου αλλά και ένα ταξίδι ενηλικίωσης για τον Jeffrey ο οποίος μέσα σε λίγες μέρες θα ζήσει όσα δεν είχε ζήσει μέχρι τότε, προσπαθώντας να βοηθήσει την Dorothy να επιβιώσει απέναντι στον επικίνδυνα διεστραμμένο Frank.

Το Blue Velvet από κάθε άποψη αποτελεί την αρχή της πιο σημαντικής περιόδου του Lynch με επόμενο βήμα το Twin Peaks και κατάληξη το Mulholland Drive και βρίθει από τα σήματα κατατεθέντα που θα την χαρακτηρίσουν. Ένας ανταγωνιστής που αντιπροσωπεύει το απόλυτα κακό, ένας πρωταγωνιστής που βρίσκεται διαρκώς σε κίνδυνο, μια γυναίκα που κινδυνεύει αλλά και πολλά αισθητικά στοιχεία κι εκφραστικά μέσα.

Το μπλε και το κόκκινο χρώμα στα υπέρ-λεπτομερή σετ και κοστούμια του και κομμάτια σκηνών που απλά προσφέρουν στην πύκνωση της ατμόσφαιρας. Μια ηχητική μπάντα κομψοτέχνημα που αποτελεί τα θεμέλια όλου του έργου αλλά και την πρώτη του συνεργασία με τον Angelo Badalamenti στο soundtrack, από το οποίο ξεχωρίζει το Mysteries Of Love, ένα αιθέριο κομμάτι παρά τους ομολογουμένως cheesy στίχους του ίδιου του Lynch.

Τα υπόλοιπα κομμάτια του soundtrack προέρχονται από την παιδική ηλικία του Lynch και οφείλω να ομολογήσω πως μάλλον και λόγω της εξαιρετικής πλήρους αποκατεστημένης κόπιας είχα ανατριχίλες για πρώτη φορά στις σκηνές ανθολογίας όπου η Rossellini τραγουδάει το ομώνυμο και σ’ εκείνη που ο Dean Stockwell κάνει lip sync το In Dreams του Roy Orbinson.

Όλα αυτά τα στοιχεία σε συνδυασμό με τα ακραία συναισθήματα και το αψεγάδιαστο καστ που χαρακτηρίζουν όλες τις ταινίες του Lynch είναι οι λόγοι που «ένιωσα» για ακόμη μια φορά σε ταινία του αλλά ας μοιραστώ και τα θεματικά συμπεράσματα που έβγαλα ύστερα από τόσα χρόνια που βλέπω το Blue Velvet.

Για μένα το Blue Velvet είναι μια ταινία που έχει να κάνει με τους ρόλους, κοινωνικούς και προσωπικούς. Στο ξεκίνημα του ο Jeffrey είναι απλά ένας μαθητής που θα αναλάβει το ρόλο του ντετέκτιβ και θα ανακαλύψει μέσα του το ρόλο του ηδονοβλεψία, το όποιο σκοτεινό κομμάτι του.

Ο Frank είναι διχασμένος στον πιο ακραίο βαθμό ανάμεσα στο ρόλο του πατέρα αφέντη και του μωρού που έχει ανάγκη τη μάνα του όπως βλέπουμε στο σαδιστικό σεξουαλικό παιχνίδι του με τη Dorothy. Θέλει να κάνει σεξ όσο τίποτα άλλο αλλά δεν μπορεί, ο εσωτερικός διχασμός του είναι που ουσιαστικά τον οδηγεί να είναι αυτό το ακραία βίαιο δυσλειτουργικό κι αντικοινωνικό στοιχείο.

Η εμπειρία του Jeffrey με τον Frank και οι όποιες ομοιότητες που βγαίνουν σ’ αυτή είναι η δοκιμασία που πρέπει να περάσει ο Jeffrey ώστε να γίνει άντρας, άλλωστε και στην εναρκτήρια σκηνή της ταινίας, ο πατέρας του παθαίνει ένα έμφραγμα από το οποίο επιβιώνει αλλά το σπιτικό είναι πλέον χωρίς κεφαλή.

Συμπληρωματικά σ’ αυτό η ταινία υπογραμμίζει την ανάγκη των ρόλων και των μυστικών για την εύρυθμη λειτουργία της μικρής συντηρητικής κοινωνίας και την αποκατάσταση του καλού. Μπορεί ο Lynch να είναι εμφανώς συντηρητικός κι ίσως εδώ περισσότερο από ποτέ αλλά η κατανόηση που δείχνει για τις διαστροφές του τρίου Jeffrey, Dorothy, Frank και ο υπερτονισμένος τρόπος που μας τους παρουσιάζει σε μια τέτοια τακτοποιημένη επαρχιακή κοινωνία της Αμερικής είναι μια βαθιά ανθρωπιστική θέση αγάπης, μας λέει ουσιαστικά ότι κι αυτοί οι άνθρωποι υπάρχουν ακόμα και στα μέρη που όλα αυτά προσπαθούν να μείνουν αθέατα.

Σίγουρα οι περισσότεροι γνωρίζουν και εκτιμούν το Blue Velvet, όμως οι επανεκδόσεις μας επιτρέπουν να ανακαλύψουμε πάλι τα σπουδαία έργα και να τα παρουσιάσουμε στα αγαπημένα μας πρόσωπα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στο φυσικό τους χώρο. Πέρσι ήταν ο πρώτος Οικονομίδης που έδειξα στην μητέρα μου, φέτος ο πρώτος Lynch και ξανά ήταν ενθουσιασμένη στη λήξη λέγοντας και ξαναλέγοντας μου τι ταινιάρα είδαμε.

Τα σινεμά μας έχουν ανάγκη όπως τα έχουμε κι εμείς μετά από τόσο καιρό. Σ’ αυτήν λοιπόν, σε οποιαδήποτε άλλη επανέκδοση και μη, προσέλθετε στις αίθουσες κι αφεθείτε στη μαγεία της έβδομης τέχνης στη βέλτιστη μορφής της.

 

Rating:

Χώρα: ΗΠΑ
Έτος: 1986
Χρώμα: Έγχρωμο
Σκηνοθεσία:
David Lynch, 
Πρωταγωνιστούν: Kyle McLahlan, Isabella Rossellini, Dennis Hopper

 

Διάρκεια: 120'

Τελευταία