Αρχική EVENTSΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ 2021Νύχτες Πρεμιέρας 2021 - Ημέρα Όγδοη 29/9

Νύχτες Πρεμιέρας 2021 - Ημέρα Όγδοη 29/9

Στην ποικιλία του προγράμματος, όπως τίμησα το trans αφιέρωμα, έτσι όφειλα να τιμήσω και το αφιέρωμα στο Orson Welles. Έχω δει τις πιο γνωστές ταινίες του Orson Welles στη μεγάλη οθόνη συνεπώς θα διάλεγα κάτι άλλο. Αμεσα είδα πως βόλευε στο πρόγραμμα το F For Fake, μια ταινία που πάντα μου τραβούσε την προσοχή, μόνο κι απ’ τον τίτλο.

Αποφάσισα να μη διαβάσω τίποτα για την ταινία πέραν από την εισαγωγή τη ταινίας που μας δίνεται στο τρέιλερ του αφιερώματός. “Ladies and gentlemen, by way of introduction, this is a film about trickery, fraud, about lies. Almost any story is almost certainly some kind of lie.” Ακουγόταν πριν από κάθε ταινία του Φεστιβάλ και μεγάλωνε το hype μου γι’ αυτή την Τετάρτη στο Τριανόν, με μέρος της παρέας από χθες κι έναν ακόμα εκλεκτό φίλο.

F For Fake (1973), σκηνοθεσίας Orson Welles

But not this time. This is a promise. For the next hour, everything you hear from us is really true and based on solid fact.” Είναι η συνέχεια της εισαγωγής άλλα μπορούμε να εμπιστευτούμε τον Welles? Αμέσως μετά τον βλέπουμε Welles να κάνει μαγικά κόλπα σε παιδάκια και να μας συστήνει τον διευθυντή φωτογραφίας του πίσω από την κάμερα, Francois Reichenbach αλλά και τη συνεργάτιδα του Oja Kodar την οποία θα εξαφανίσει μέσα σε μια μικρή βαλίτσα.

Ο Welles παίζει μαζί μας από το πρώτο λεπτό κι έτσι θα συνεχίσει και στην υπόλοιπη ταινία. Μια ταινία με μοντάζ πολύ μπροστά από την εποχή της που είναι φαινομενικά ένα ντοκιμαντέρ για τον πλαστογράφο Elmyr De Hory και τον βιογράφο του Clifford Irving. Στην πραγματικότητα ο Welles θα μιλήσει για τις πλαστές αυθεντίες, θα μπλέξει στην αφήγηση του τη ζωή του Howard Hughes αλλά και τη δική του ως «απατεώνα» και θα καταλήξει σε μια διερώτηση πάνω στη σπουδαιότητα των ανθρωπίνων επιτευγμάτων μπροστά στο χρόνο.

Ο ρυθμός είναι πολύ γρήγορος παρουσιάζοντας την ζωή του Elmyr και αναδεικνύοντας σιγά σιγά τον Irving ως μεγαλύτερο απατεώνα συγκριτικά. Πηδάμε από ανέκδοτο σε ανέκδοτο επιστρέφοντας στη μονταζιέρα οπού ο Welles κοιτάει την κάμερα και σχολιάζει όσα βλέπουμε. Αυτή η διαρκής επιστροφή στον χώρο κατασκευής της ταινίας μ’ έκανε να σκεφτώ πως ο Welles μας κοροϊδεύει ευθαρσώς και ότι έχει πέσει πολύ κόψιμο/ράψιμο που ανασκευάζει καταστάσεις.

Αυτό δεν έχει όμως και καμιά σημασία. Η ταινία είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά δράματα τεκημριώσης που έχω δει. Η μετάβαση στον κάθε έναν από τους «τσαρλατάνους» καλλιτέχνες μας γίνεται με απόλυτα οργανικό τρόπο. Μέχρι να φτάσουμε στην βιογραφία του Howard Hughes και τα καμώματα του ίδιου του Welles ως πεινασμένου καλλιτέχνη έως και τη διαβόητη μετάδοση του “War Of The World” που έφτιαξε την καριέρα του, ο «μάγος» μας κρατάει στο χέρι του.

Είναι η φύση της αποπλάνησης που χρειάζονται τα μαγικά κόλπα που έδειχνε στην αρχή. Κάθε κομμάτι της αφήγησης κάνει πιο πιστευτό το επόμενο κι υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες που θα σήκωναν φρύδι σε μια διαφορετική φόρμα.

Μια σκηνή που γίνεται ξεκάθαρη η κατασκευή που έχει κάνει ο Welles, είναι όταν ο Elmyr δεν απαντάει στην ερώτηση του Irving σχετικά με το αν έχει υπογράψει τους πίνακες του. Ο σκηνοθέτης παίρνει χώρια πλάνα αντιδράσεων και δημιουργεί λίγα λεπτά άβολης σιωπής που εμφανώς δεν υπήρξε στην πραγματικότητα. Είναι ο τρόπος του να μας δείξει το παιχνίδι που παίζει.

Με τα 17 τελευταία λεπτά ο Welles παραδέχεται τους «απατεώνες» στους οποίους βάζει και στον εαυτό του. Επιστρέφει στην σημασία των ιστοριών που σχεδόν όλες είναι ψέματα και στη σημασία του επιτεύγματος. Ο Elmyr πάτησε πάνω στους μεγάλους εικαστικούς, ο Irving πάνω στον Elmyr κι ο Welles πάνω στον Reichenbach που έφτιαχνε το αρχικό ντοκιμαντέρ όπως φαίνεται και στους τίτλους αρχής.

Πιστεύω τελικά πως ο Orson Welles θέλει να υπογραμμίσει τη φαντασία και κάθε προσπάθεια αναπαραγωγής της ως κάτι που έχουμε ανάγκη. Κάθε μία από της μυριάδες αφηγήσεις που έχουν κουβαληθεί με παραλλαγές από την αρχή της ανθρωπότητας κι ο εκάστοτε αφηγητής τους δίνει νέα πνοή. Την κατασκευή του ίδιου του ανθρώπινου πνεύματος μπροστά στη μία αλήθεια που είναι ο θάνατος.

Τελευταία