Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΚΡΙΤΙΚΕΣDune: O Βιλνέβ χτίζει το Φιτζκαράλντο του στην έρημο

Dune: O Βιλνέβ χτίζει το Φιτζκαράλντο του στην έρημο

Όταν έκλεισαν τα φώτα της προβολής του Dune, όλα έμοιαζαν μικρά και ξεθωριασμένα μπροστά σε αυτό που μόλις είχαμε δει. Εκτός από τις πολύ σημαντικές εκκλήσεις των αιθουσαρχών για βοήθημα και στήριξη στις πληγείσες μονές και διπλές αίθουσες, απόρροια του δύσκολου πανδημικού κύματος, αλλά και της παντελούς έλλειψης ενδιαφέροντος από το ασθμαίνον Υπουργείο Πολιτισμού. Σε αυτό το θέμα, το Dune είναι η πιο καταφατική απάντηση. Όσο καλό home cinema και να διαθέτει κανείς, η μυσταγωγική διαδικασία της κινηματογραφικής αίθουσας δεν αντικαθίσταται από κανέναν και τίποτα, κάτι που τόνισε και ο επικεφαλής του Φεστιβάλ των Νυχτών Πρεμιέρας, Λουκάς Κατσίκας στον ευχαριστήριο πρόλογο της ταινίας, που ταυτόχρονα αποχαιρέτησε ακόμα ένα δυνατό Φεστιβάλ, ένα που είχαμε μεγάλη ανάγκη.

Γιατί όμως το Dune είναι τόσο εμφατικό και γιατί συνοδεύεται από τόσο μεγάλη φήμη; Η σειρά βιβλίων του Frank Herbert έρχεται απευθείας από τη δεκαετία του ’60, για να στιγματίσει όσο λίγες την κατηγορία της επιστημονικής φαντασίας, μιας από τις πιο παρεξηγημένες λογοτεχνικές κατηγορίες. Παρεξηγημένες γιατί, αποτελεί μαζί με μια χούφτα φοβερών βιβλίων, όπως το Θεμέλιο του Isaac Asimov, την Οδύσσεια του Διαστήματος του Arthur C. Clarke, τα βιβλία των Robert Heinlein (Στρατιώτες του Σύμπαντος), Philip K. Dick κ.α, ένα είδος που καταπιάνεται με πανανθρώπινα ζητήματα, τυλιγμένα όμως με ένα δύσκολο περίβλημα για αρκετούς. Από όλους τους συγγραφείς που προαναφέραμε, το πιο δύσκολο εγχείρημα ήταν και είναι το Dune του Χέρμπερτ. Μια συμπαντική ιστορία, ένα παιχνίδι επάνω στο Μεσσιανισμό, ακολουθώντας φαινομενικά τον αρχετυπικό ήρωα που χαράσσει μόνος το μονοπάτι της ζωής. Στην πορεία όμως, το ταξίδι που γίνεται περιλαμβάνει έναν αμμώδη πλανήτη ονόματι Αρράκις με ένα κερδοφόρο μπαχαρικό, τεράστιους αμμοσκώληκες, μια φυλή ιθαγενών που τους καταπιέζει η Αυτοκρατορία ως άλλη αποικιοκράτις είτε μέσω των μοχθηρών Χαρκόννεν είτε μέσω των πιο νορμάλ Ατρειδών. Και στη μέση, ο διάδοχος Πωλ Ατρείδης, γιος του Δούκα Λίτο Ατρείδη και της παλλακίδας του Λαίδης Τζέσικα, ιέρειας των Μπένε Τζέσεριτ, μιας σέχτας που κινούν τα θρησκευτικοπολιτικά νήματα στην Αυτοκρατορία και τους οίκους της.

Ίσως σε κάποιους να μη φαίνεται ιδιαίτερα περίπλοκο, αλλά ο πλούτος του Dune βρίσκεται στη γραφή, στο εύρος του κόσμου, στις διαφορετικές ορολογίες-διαλέκτους κι έναν κόσμο που θυμίζει κάτι αντίστοιχο στη λογοτεχνία του Φανταστικού και το έργο του Τόλκιν. Και ο κόσμος του Dune όπως κι ο Αρράκις, είναι αφιλόξενος, δύσκολος και ενίοτε εξοντωτικός για τους σκηνοθέτες. Ήδη δύο βαριά ονόματα παρέδωσαν πνεύμα, πρώτα με το φημισμένο what if του Alejandro Jodorowsky, μιας ταινίας που πολλοί θέλουμε να δούμε, μόνο και μόνο για το πώς θα παντρευόταν η οργιαστική ματιά του σκηνοθέτη με το πυκνογραμμένο βιβλίο. Κι έπειτα ήρθε το φιλμ του επίσης σπουδαίου David Lynch, το 1984. Έκτοτε το έχει αποκηρύξει κι αυτό λέει πολλά για τις παρεμβάσεις των στούντιο, αλλά και για το ίδιο το Dune. Σύμφωνοι, η διασκευή θα πλησιάζει το πρωτότυπο έργο, δε θα είναι ποτέ το ίδιο. 'Αλλωστε, για καθέναν που έχει διαβάσει το βιβλίο, η ταινία που βλέπει στο κεφάλι του είναι διαφορετική. Ωστόσο, ο Λύντς, παρόλη τη φρέσκια ματιά που έχει ως σκηνοθέτης, δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερος φαν της επιστημονικής φαντασίας κι αυτό μοιραία φαίνεται, ακόμα και σε εμάς που την αγαπάμε ως ταινία, έστω και για το ότι επιχείρησε να το φέρει εις πέρας.


Κι ερχόμαστε στην περίπτωση του τωρινού φιλμ. Ο Denis Villeneuve είναι ήδη σκηνοθέτης με περγαμηνές. Ακόμα κι όταν καταπιάστηκε με το επίσης ανεπανάληπτο Blade Runner κι επιχείρησε να κάνει σίκουελ 35 χρόνια μετά την κυκλοφορία του πρώτου, πολλοί απορήσαμε για το αν θα τα καταφέρει –κυρίως λόγω της φήμης που έχει η ταινία και όχι για την ικανότητα- αλλά κι αν όντως το χρειαζόμαστε. Η απάντηση ήταν αποστομωτική. Το Blade Runner 2049, είναι ένα φιλμ που λειτουργεί ως συνέχεια του πρώτου, αλλά ταυτόχρονα βλέπεται ως αυτόνομη cyberpunk αισθητική πρόταση. Παρόλα αυτά, η επιλογή του Dune μπορεί να παρομοιαστεί μόνο με ένα πράγμα. Με ατόφιο καλλιτεχνικό όραμα προχωράει στη ζούγκλα των λέξεων του Φρανκ Χέρμπερτ, ώστε να γυρίσει ένα μεγάλο, σπουδαίο και με στόμφο μπλοκμπάστερ, αδιαφορώντας σε ποιους θα αρέσει. Είναι γυρισμένο για τους φαν, από έναν φαν και φαίνεται. Συνήθως, οι ταινίες οφείλουν να λειτουργούν κι εκτός της λογοτεχνικής πηγής. Ωστόσο, με το Dune είναι αδύνατον να μη λάβουμε υπόψιν το αρχικό υλικό, περίπου όπως έγινε και στην περίπτωση του ρχοντα των Δαχτυλιδιών. Έτσι κι εδώ, έχουμε ένα μεγαλεπήβολο έργο, που μένει μισό, ως το πρώτο μέρος ενός σπουδαίου βιβλίου. Και μας αφήνει έτοιμους για να περιμένουμε τη συνέχεια, παρόλο που βγαίνεις απόλυτα χορτασμένος από την αίθουσα.

Σε μια εποχή όπου η απόσπαση προσοχής είναι πρόδηλη, το Dune σε απορροφά για όλα τα 156 λεπτά της δόξας του. Το καστ δουλεύει ρολόι, από τον πρωταγωνιστή Timothee Chalamet ως Πωλ Ατρείδη, τον Oscar Isaac ως Δούκα Λίτο Ατρείδη, την πάντα εξαιρετική Rebecca Ferguson ως Λαίδη Τζέσικα, τον Stellan Skarsgard ως γλοιώδη μηχανορράφο Βαρόνο Βλαδήμιρο Χαρκόννεν, τους Jason Momoa, Josh Brolin, Zendaya, Javier Bardem, αλλά και τους μικρότερους ρόλους. Τα κάδρα και η αισθητική φανερώνουν γιατί το Dune είναι τόσο σπουδαίο. Και γιατί είναι η πηγή από την οποία ξεπήδησαν τόσο το Star Wars όσο και το Star Trek, γιατί παιχνίδια όπως το μυθικό Twilight Imperium οφείλουν πολλά σε αυτό. Είναι η γέφυρα ενός σπάνιου είδους μπλοκμπάστερ, ακροβατώντας ανάμεσα στο διαχωρισμό του εμπορικού και μη κινηματογράφου. Κι αυτό το ρίσκο είναι το πιο επίφοβο για το μέλλον του Dune, γιατί η συνέχεια δεν είναι ακόμα βέβαιη, μιας που το Box office είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Και μένει να δούμε πόσο γκελ θα κάνει το «σκληρό sci-fi» με τους μη φαν του είδους. Η ιστορία δεν είναι με το μέρος μας, αλλά αν μη τι άλλο οφείλουμε να προστατεύσουμε αυτή τη φιτζκαραλντική μανούβρα του Βιλνέβ. Όπως ο ήρωας στο αριστούργημα του Βέρνερ Χέρτσογκ αποφάσισε να κουβαλήσει το ατμόπλοιό του μέσα στις ζούγκλες του Αμαζονίου για ένα θέατρο όπερας, έτσι κι ο σκηνοθέτης στήνει μια διαστημική όπερα που δεν είναι για όλα τα γούστα, είναι χωρίς προηγούμενο και παράλληλα εν μέσω μιας πολύ δύσκολης περιόδου για τις αίθουσες. Αν μιλάμε σε επίπεδο φιλοδοξίας -αλλά κι έναν δίκαιο κόσμο, τα μπλοκμπάστερ του μέλλοντος θα χαρακτηρίζονται ως «πριν και μετά» το Dune.

Υ.Γ Θεωρώ αυτονόητο, αλλά οφείλω να τονίσω ξανά ότι αυτό το φιλμ (όπως και τα περισσότερα εδώ που τα λέμε) πρέπει να δείτε στον κινηματογράφο, εκεί που του αξίζει.

Υ.Γ 2 Κι επειδή φεύγει ο καλός καιρός για τα θερινά, αλλά όχι οι καλές προθέσεις ανθρώπων που εργάζονται στον κινηματογράφο και τις αίθουσες.
Στηρίξτε τα σινεμά, στηρίξτε τους δημιουργούς.


Rating:


Χώρα: Η.Π.Α.
Έτος: 2021
Χρώμα: 'Εγχρωμο
Σκηνοθεσία:
Denis Villeneuve
Πρωταγωνιστούν: Timothee Chalamet, Rebecca Ferguson, Zendaya, Oscar Isaac, Stellan Skarsgard, Dave Bautista, Josh Brolin, Javier Bardem

Διάρκεια: 156'

Τελευταία