Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΟ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙΟ Στέφανος Προτείνει. . . All That Jazz

Ο Στέφανος Προτείνει. . . All That Jazz

Σε αυτή την εβδομαδιαία στήλη θα προτείνω κάθε Σάββατο μια ταινία που θεωρώ αριστούργημα ή τουλάχιστον τόσο ξεχωριστή ώστε να πρέπει οπωσδήποτε να την δείτε. Η ημέρα του Σαββάτου επιλέχθηκε γιατί δεν επηρεάζει την κανονική ροή του εβδομαδιαίου μας προγράμματος αλλά δίνει και μια ευκαιρία για μια ποιοτική επιλογή ταινίας την Κυριακή που ακολουθεί. Το μόνο συνδετικό στοιχείο κάθε επιλογής με την επόμενη της, θα είναι ένας συνειρμός. Μια πλατιά καλλιτεχνική σύνδεση ανάμεσα στα δύο έργα με σκοπό κάθε βδομάδα να εξερευνούμε όλο και περισσότερο το κινηματογραφικό φάσμα.

Καθώς η πρώτη επιλογή είναι αυθαίρετη, δεν μπορούσα παρά να ξεκινήσω από την κορυφή και την αγαπημένη μου ταινία, All That Jazz. Την είχα δει στην πρώτη μου συμμετοχή στην κοινωνία του Midnight Express κι ήταν η πρώτη φορά που είχα τόσο μεγάλο hype για μια ταινία, με το τελικό αποτέλεσμα να ξεπερνάει κάθε προσδοκία. Όπως ακούσαμε και τότε στον πρόλογο ήταν η αγαπημένη ταινία του Stanley Kubrick, σίγουρα μια από τις τιμητικότερες πιθανές μνείες, τιμητική σχεδόν όσο κι ο Χρυσός Φοίνικας που κέρδισε.

Στη βάση του το All That Jazz του Bob Fosse είναι μια βαθιά προσωπική ταινία. Μια ομολογία, εκθέτοντας την εύθραυστη ανθρώπινη υπόσταση απέναντι στον θάνατο μέσα στην καταληκτική της μοναξιά αλλά και το διαρκές σύμπλεγμα κατωτερότητας κάθε καλλιτέχνη. Πηγή έμπνευσης αποτέλεσε η καρδιακή προσβολή που έπαθε ο Fosse καθώς έκανε το μοντάζ του Lenny παράλληλα με το ανέβασμα του Chicago. Ο πρωταγωνιστής μας Joe Gideon (Roy Scheider) βιώνει μια αντίστοιχη καθημερινότητα κι ο Fosse δεν διστάζει να γυμνώσει κάθε παθογένεια που κουβαλούσε μέχρι την παρ’ ολίγο μοιραία περιπέτεια του.

Κάθε μέρα του ξεκινάει μ’ ένα κονσέρτο του Βιβάλντι καθώς κατεβάζει μια ταμπλέτα δεξτροαμφεταμίνης κι ένα παυσίπονο τριπλής δράσης. Ένα τσιγάρο στο στόμα του, που θα πετάξει μόνο γιατί το έβρεξε στο ντους, το πρώτο μέσα στα ατέρμονα συνεχόμενα μιας συνηθισμένης του ημέρας. Βάζει ιατρικό κολλύριο και κοιτάει για τελευταία φορά τον καθρέφτη, με το τσιγάρο πάντα ανάμεσα στα χείλη, δηλώνοντας “It’s showtime, folks!”.

Όντας κορυφαίος χορογράφος/σκηνοθέτης, κάθε μέρα είναι μια πολύ απαιτητική παράσταση. Η δουλειά καταλαμβάνει όλο του το είναι επιδιώκοντας μια άπιαστη τελειότητα κι όλοι περιμένουν το παν από αυτόν. Σε αντίθεση με την προσωπική του ζωή όπου η ερωμένη του Katie (Ann Reinking), η κόρη του Michelle (Erzsébet Földi) κι η πρώην γυναίκα του Audrey (Leland Palmer) έχουν μάθει να περιμένουν μόνο ό,τι μπορεί να τους δώσει, καθώς δηλώνει συνέχεια πόσο τις αγαπάει αλλά η μοιραία αυτοκαταστροφικότητα της προσήλωσης στο έργο του δεν τον αφήνει να το κάνει πραγματικά.

Έτσι συνεργάτες, κοινό και κοντινά πρόσωπα λατρεύουν αυτόν τον εύθραυστο τοξικό άντρα χωρίς να μπορούν να αρνηθούν την ομορφιά που κρύβει. Αυτή όμως δεν είναι ποτέ αρκετή για τον ίδιο επισκιάζοντας την με ανεύθυνη αλαζονεία. Η μόνη ευθύνη του είναι απέναντι στο έργο του και στην επιδιωκόμενη τελειότητα.

Ο εσωτερικός Φελινικός διάλογος με τον Αγγελο Του Θανάτου (Jessica Lange), που διατρέχει την ταινία κι αποδομεί τον χαρακτήρα, είναι μια σπαρακτική κατάθεση για τα τραύματα και τις ανεπάρκειες του Fosse. Ο δημιουργός μέσω του Gideon είναι ένα μικρό παιδί που κατέκτησε τον κόσμο αλλά δεν μπορεί ποτέ να τον χαρεί. Συγκρίνεται με τον Θεό τον ίδιο ενώ στην πραγματικότητα κάθε δουλειά του, κάθε χαλασμένη σχέση του και κάθε ουσία που ρουφάει είναι μια απελπισμένη κραυγή βοήθειας που αρνείται μέχρι να είναι πολύ αργά.

Είναι όμως και μια παράδοση στην έκσταση της ζωής κι όσα μπορεί να πετύχει κανείς χάρη σ’ αυτή. Ο Gideon, δηλαδή ο Fosse, ξέρει ότι δεν μπορεί να κάνει το καλύτερο για τον εαυτό του αλλά δημιουργεί ένα έργο που δεν μπορεί να το αρνηθεί κανείς. Διοχετεύει τα πάθη του σε καλλιτεχνική ενέργεια που αιχμαλωτίζει το κοινό με την ελπίδα ότι το χειροκρότημα θα αντηχεί στους αιώνες και δεν θα είναι άλλος ένας συνηθισμένος άνθρωπος.

Καταπιάνεται με μιούζικαλ κωμωδίες γιατί αυτή είναι η εικόνα που θα ήθελε για τον κόσμο. Γέλιο και διασκέδαση χωρίς περιττές έγνοιες με την μουσική να μην σταματάει ποτέ. Στην πραγματικότητα όμως καταλαμβάνεται από την ιδέα του τέλος όπως φαίνεται καθαρά κι απ’ την κωμική ρουτίνα που μοντάρει στην αρχή της ταινίας. «Θυμός, άρνηση, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη, αποδοχή», τα πέντε στάδια του θανάτου που περνάνε κάθε μέρα μπροστά του σαν stand up κι ο φόβος ότι έρχονται πιο δυνατός από ποτέ.

Η δημιουργία ως απάντηση στο φόβο κι η σκηνοθεσία του μιλάει από μόνη της για το πόσο σίγουρος είναι ο Fosse με το κατασκεύασμα του. Ακόμα και στις πιο ήρεμου ρυθμού σκηνές υπάρχει μια διαρκής κινητική ενέργεια που προωθεί τα δρώμενα. Δεν υπάρχει χαρακτήρας που να αναπτύσσεται πέραν του ίδιου, είναι όλοι αντανακλάσεις στο πρίσμα του. Ο τόνος που θέτει στις εναλλαγές του από τα μουσικά νούμερα στην απόλυτη ησυχία της καταδίκης του είναι αντιφατικός κι όσο πλησιάζουμε στην μοιραία κορύφωση τόσο συγκρούονται αλλά κι εναρμονίζονται τα στοιχεία.

Έχουμε την οπτικοποίηση της διαρκούς απελπισίας αντιμέτωπης με τη βραχεία παιδιάστικη χαρά, του ανθρώπινου πόνου απέναντι στην αποθέωση της αφήγησης. Πάνω σ’ ένα κείμενο που την καθιστά μια πολύπλευρη βιογραφία και τόσο αποτελεσματική για την θεματική της ουσία ώστε δεν μπορώ να ξεχωρίσω σκηνή ανθολογίας, κάθε μία ισότιμα δυνατή αφηγηματικά.

Μπροστά στο θάνατο όλοι είμαστε ίσοι, όλοι είμαστε κοινοί. Θα έρθει για όλους μας και θα τον αντιμετωπίσουμε μόνοι μας χωρίς να ξέρουμε πότε και χωρίς να νοιάζεται αν είμαστε έτοιμοι. Εδώ ο Bob Fosse θέλει να τον προλάβει. Έφτασε πολύ κοντά του και του δίνει μια απάντηση. Ήταν ένας πρωτοποριακός χορογράφος και τελειομανής σκηνοθέτης που προσπάθησε μ’ αυτό το πόνημα ν’ αφήσει παρακαταθήκη με τους δικούς του όρους. Εννιά χρόνια πριν το θάνατο του εκτέθηκε όσο περισσότερο μπορούσε και μέσα από το All That Jazz έδωσε τον προκαταβολικό ιδανικό χαιρετισμό του. Ένα μιούζικαλ για όσους μισούνε τα μιούζικαλ όπως έχει χαρακτηριστεί πολλές φορές αλλά στην πραγματικότητα, το αριστούργημα που καθιστά τον δημιουργό του γήινο αλλά και ταυτόχρονα αθάνατο.

Τελευταία