Don΄t Look Up - Κριτική

Αγαπάμε Adam McKay. Ο δημιουργός ξεκίνησε την καριέρα του γράφοντας για το SNL και χάραξε τη δική του πορεία στον πυκνό χώρο της Αμερικανικής κωμωδίας στα early 00’s. Ανάμεσα στο κύμα παρωδιών που προέκυψαν μετά το Scary Movie, τις ταινίες του έτερου μεγαλύτερου σκηνοθέτη/παραγωγού της εποχής Judd Apatow αλλά και τα mockumentary του Sacha Baron Cohen, κατάφερε να μπολιάσει τις ταινίες του με ένα πνεύμα που προσωπικά θεώρησα κληρονομιά των Airplane και Hot Shots αλλά ακόμη και του Mel Brooks. Είναι εμφανές ήδη από το υπέρ-επιτυχημένο ντεμπούτο του, Anchorman: The Legend Of Ron Burgundy, ότι έγραφε για το SNL κι ότι είχε ιδανική χημεία με τον πρωταγωνιστή του Will Ferrell. Η περίοδος που ακολούθησε ήταν η καλύτερη για τον ηθοποιό αλλά οι συνεργασίες τους καθιέρωσαν και τον δημιουργό ως έναν συνεπέστατο κωμικό σκηνοθέτη.

Όταν ήρθε η ώρα να λήξει η συγκεκριμένη περίοδος, όπως όλα τα πράγματα, ο McKay κράτησε κάτι από την ιλαρότητα του αλλά εμφανέστατα είχε πολύ μεγαλύτερες θεματικές/αφηγηματικές ανησυχίες. Με το Big Short καταπιάστηκε με το οικονομικό κραχ του 2008 ενώ στο Vice σχημάτισε ένα ιδιαίτερο πορτραίτο του αντιπρόεδρου του George W. Bush, Dick Cheney. Και στις δύο ταινίες συνεργάστηκε με τον Christian Bale και τον Steve Carrell (αξίζει να αναφέρουμε και τον Sam Rockwell ως George W.) κι έδειξε ότι είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας σκηνοθέτης «καφροκωμωδιών». Έπαιζε πλέον με τα μεγάλα αγόρια και η κάθε ταινία κέρδισε κι από ένα Όσκαρ.

Στο Don’t Look Up για λογαριασμό του μαικήνα των μεγάλων auteur, Netflix, έχουμε ένα καταστάλαγμα και συγκερασμό των δύο περιόδων του. Το μεγαλύτερο παγκόσμιο γεγονός με το οποίο θα μπορούσε να καταπιαστεί, την καταστροφή του πλανήτη αλλά και με αβανταρισμένη κατά πολύ την κωμωδία απ’ τα δύο προηγούμενα πονήματα του, πατώντας πάνω στον παραλογισμό της μετά-Trump εποχής.

Σε προσωπικό επίπεδο, δεν υπήρχε περίπτωση να μην καλύψω την ταινία καθώς οι αποκαλυπτικές ταινίες αποτελούν αγαπημένο μου είδος, ιδιαίτερα με μια κωμική οπτική. Αναφέρω τα The World’s End, Seeking A Friend For The End Of The World και Kaboom, σε περίπτωση που ανοίξει η όρεξη σας για να βουτήξετε σ’ αυτό το είδος.

Η ταινία αρχίζει με την διδακτορική ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο του Michigan Kate Dibiaski (Jennifer Lawrence) σε μια φαινομενικά συνηθισμένη μέρα δουλειάς να ανακαλύπτει έναν κομήτη που θα περάσει από τον γαλαξία μας. Μετά τον εορτασμό της ανακάλυψης και την ονομασία του κομήτη με το επίθετο της κάθονται με τους υπόλοιπους ερευνητές και τον διευθυντή δόκτορα Randall Mindy (Leonardo DiCaprio), να υπολογίσουν την πορεία του κομήτη, πόσο κοντά από τη γη θα περάσει. Μετά από απλούς υπολογισμούς γίνεται βέβαιο πως θα συγκρουστεί με τη γη.

Ο Mindy παίρνει μια σειρά από ψυχοφάρμακα όπως θα μάθουμε στη συνέχεια, πράγμα που φαίνεται κι απ’ την τεράστια νευρικότητα του ενώ η Kate τα κάνει τα μπαφάκια της. Ο πανικός τους προφανής και έκδηλος, αμέσως θα ενημερώσουν τον υψηλά ιστάμενο δόκτορα της NASA, Teddy Oglethorpe (Rob Morgan), ο οποίος θα τους στείλει χωρίς χάσιμο χρόνου στη Washington, να ενημερώσουν την Πρόεδρο Orlean (Meryl Streep). Μόλις φτάνουν εκεί γίνεται ξεκάθαρο πως την Πρόεδρο και τον γιό της Jason (Jonah Hill) ο οποίος είναι chief of staff, τους απασχολεί πολύ περισσότερο το αποτέλεσμα των μεσοπρόθεσμων εκλογών και υποτιμάνε τη βεβαιότητα της τραγωδίας βάζοντας τους να υπογράψουν n.d.a. και λέγοντας τους πως θα αφήσουν την υπόθεση στα χέρια καθηγητών μεγαλύτερων πανεπιστημίων.

Η τριάδα μαζί με τον Oglethorpe θα αποφασίσουν να διαρρεύσουν την πληροφορία παρά τον νομικό κίνδυνο, βγαίνοντας στην κορυφαίας ακροαματικότητας εκπομπή των Jack (Tyler Perry) και Brie (Cate Blanchett). Η ροή των σύγχρονων ειδήσεων και η ανάλαφρη υποτιμητική παρουσίαση κι από ‘κει θα έχει ως αποτέλεσμα το θέμα να περάσει στα ψιλά με μόνη άμεση συνέπεια οι επιστήμονες να γίνουν δημόσια πρόσωπα, τα trope του σέξι καθηγητή και της υστερικής meme γυναίκας. Θα βρεθούν σε μια θέση ισχύος πάλι όταν η κυβέρνηση αποφασίσει πως θέλει ηρωικά να καταστρέψει την απειλή, φυσικά για να παραμείνει στην εξουσία.

Σύντομα βέβαια θα γίνει ξεκάθαρο πως η ανθρωπότητα είναι καταδικασμένη λόγω της απληστίας των πολιτικών και οικονομικών αρχόντων, καθόλου ανόμοια με την πραγματική κατάσταση που βιώνουμε. Έχουμε ξαναπεί άλλωστε πως είναι πιο εύκολο να φανταστούμε το τέλος του κόσμου παρά το τέλος του καπιταλισμού.

Το σενάριο εξαρχής είναι πολύ αστείο. Σε κάνει να γελάς από το πρώτο λεπτό και ακόμα κι όταν η τραγωδία πλησιάζει βρίσκει τους τρόπους να διασκεδάσει με τον παραλογισμό που ζούμε. Σαν σεναριογράφος ο Adam McKay είναι ο ιδανικός άνθρωπος, είναι η βάση του κατασταλάγματος που αναφέρθηκα προηγουμένως. Η ταινία γραφόταν πριν τον CoVid αλλά χτυπάει πολύ δυνατότερα ύστερα από τους αρνητές, καθώς εδώ έχουμε αρνητές του κομήτη. Γενικότερα κιόλας, επαυξάνει όλη την παράνοια των social media όπως έχουν εξελιχθεί αλλά και αυτήν του επιτελείου/τσίρκου που περιστοίχιζε τον Trump. Ούτως ή άλλως και τα talk shows πλέον, σπάνε πλάκα με τη σταδιακή αποσύνθεση του πλανήτη σε κάθε επίπεδο. Απλά εδώ μας δίνεται από έναν δημιουργό στην δημιουργική του κορυφή, μια συνθήκη για την οποία ήταν σαν να ετοιμαζόταν σ’ όλη του την καριέρα.

Σκηνοθετικά, επίσης βρίσκεται σε μια κορυφή. Ο McKay είχε πάντα μια ενεργητική σκηνοθεσία που ήξερε να χειριστεί κάθε τεχνικό κι αφηγηματικό μέσο. Η κάμερα κινείται συχνά, αρμονικά με τα μεγέθη κάδρου, υπάρχει έντονος ρυθμός στην μεγαλύτερη διάρκεια και δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει πράγματα όπως slow-motion ή παραμορφωμένη ποιότητα εικόνας στις κατάλληλες στιγμές. Τα γρήγορα αλλά περιεκτικά μοντάζ που συμπυκνώνουν την κοινωνική οπτική των social media καθώς κι αυτά που δίνουν την οικουμενικότητα της ζωής που συνεχίζεται σε όλον τον πλανήτη κατά τους περίπου έξι μήνες που διαρκεί η αφήγηση, αναπόσπαστό και ιδανικά εκτελεσμένο κομμάτι του έργου.

Χειρίζεται κι ιδανικά το καστ του, το οποίο έχει μεγάλα κέφια. Έχουμε κορυφαίους σταρ σε καλογραμμένους κωμικούς ρόλους και δεν θα γινόταν κι αλλιώς. Μια ταινία που καταπιάνεται με κάτι τόσο μεγάλο θα έπρεπε να έχει τα μεγαλύτερα ονόματα και κανένας δεν απογοητεύει, χαρίζοντας μας(χωρίς υπερβολή) όλο το φάσμα των ανθρώπινων συναισθημάτων και συμπεριφορών. Ξεχωρίζω από τα cameo τους Ron Perlman και Timothee Chalamet, με τον πρώτο να παίζει τον Bruce Willis από το Armageddon όπως θα ήταν στη σύγχρονη πραγματικότητα και τον δεύτερο το κακό αλλά πνευματικότατο παιδί με το οποίο θα περάσει η Kate το τέλος του κόσμου. Ιδιαίτερα για τον δεύτερο, οφείλω να αναφέρω πως είδα επιτέλους ένα μεγαλύτερο φάσμα από τον θλιμμένο μετά-έφηβο που παίζει συνήθως.

Η ταινία εν τέλει, είναι ό,τι θα περιμέναμε στην καλύτερη δυνατή μορφή που θα γινόταν. Αιχμαλωτίζει πλήρως το zeitgeist που βιώνουμε, μας διασκεδάζει, μας συγκινεί και μας θυμώνει. Ειδικά από την έναρξη της τρίτης πράξης κι ύστερα έπιανα τον εαυτό μου να κλαίει συχνά, να θυμώνει και να αναπνέει έντονα όπως ο Mindy στην αρχή του έργου αλλά ο McKay κατάφερνε να με κάνει και να γελάσω. Ούτως ή άλλως, άμα δεν γελάσουμε και με τα χάλια μας, άμα δεν γελάσουμε με την τραγικότητα αυτού που βιώνουμε, θα είμαστε καταδικασμένοι να περάσουμε την επικείμενη καταστροφή χωρίς ουσιαστικές σχέσεις, χωρίς έργο παρακαταθήκης, χωρίς προσωπική ισορροπία, μόνο με τρόμο και πανικό. Αυτή είναι η κορυφαία σημασία και σπουδαιότητα του Don’t Look Up για τους καιρούς που ζούμε.

Έχω υποστηρίξει ξανά ταινία του Netflix για να σαρώσει στα Όσκαρ, στη φετινή χρονιά το Don’t Look Up θα είναι το μοναδικό και αναντικατάστο γκανιάν μου. Περιμένω σίγουρα πολλές υποψηφιότητες αλλά και σίγουρα όχι θαύματα. Η Ακαδημία συνήθως είναι κατώτερη των προσδοκιών και μάλλον θα επιλέξει κάτι όχι τόσο αιχμηρό. Παρόλα αυτά για μένα αποτελεί χωρίς την παραμικρή αμφιβολία, την καλύτερη ταινία για το αδυσώπητο 2021. Το γεγονός ότι ο κόσμος καίγεται κι εμείς μπορούμε απλά να κάνουμε ωραίες ταινίες, μπορεί να μην είναι ελπιδοφόρο για την επιβίωση μας αλλά τουλάχιστον μας παρέχει τη σιγουριά ότι η τέχνη εξακολουθεί να είναι επάξια, να φωνάζει, να ψυχαγωγεί και να σώζει ακόμα και στο ζοφερό αυτό επιμύθιο της ανθρωπότητας.

Rating:


Xώρα: Η.Π.Α.
Έτος: 2021
Χρώμα: Έγχρωμο
Σκηνοθεσία: Adam McKay

Πρωταγωνιστούν: Leonardo DiCaprio, Jennifer Lawrence, Meryl Streep, Jonah Hill
Διάρκεια: 138'

Τελευταία