Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑΟι 9+1 κινηματογραφικές στιγμές του Batman

Οι 9+1 κινηματογραφικές στιγμές του Batman

Το σινιάλο άναψε, η ώρα έφτασε για την πιο δύσκολη λίστα. Με την έλευση του εκπληκτικού The Batman του Matt Reeves, έχοντας μια ακόμη φανταστική απεικόνιση του χαρακτήρα, θα επιχειρήσουμε να κατατάξουμε όλες τις σόλο κινηματογραφικές περιπέτειες του αγαπημένου μας Σκοτεινού Ιππότη. Κι επειδή αυτές οι συζητήσεις περί προτιμήσεων είναι και καλώς θα είναι αέναες, κάτι που υπερτονίζεται από την καινούρια ταινία, ας δούμε το πώς οι ζυμώσεις και ο κύκλος που έχει κάνει το Batman franchise ανάμεσα στο σκοτεινό και το camp, μας οδηγεί σε όλο και πιο ενδιαφέρουσες κόμικ μεταφορές.

Η λίστα ξεκινάει από κάτω προς τα πάνω, θα εξαιρεθούν τα ανιμέισον (όπου σίγουρα θα βλέπαμε το Mask of the Phantasm), τα σίριαλ του '43-'49, αλλά και η σειρά του 1966, για την οποία θα τα πούμε σύντομα σε άλλο αφιέρωμα. Μοναδική εξαίρεση, ο Μπάτμαν του Ben Affleck, που ναι μεν δε θα μπει στη λίστα εφόσον δεν είχε δική του σόλο ταινία, αλλά αξίζουν μερικές κουβέντες παρακάτω.

9. Batman & Robin (1997)


Το ωραιότερο αστείο γι’ αυτή την ταινία είναι πως ο Μπάτμαν του George Clooney, είναι ίσως ο μόνος που δεν σκοτώνει κάποιον, εκτός βέβαια από τη σειρά ταινιών. Η ταινία -διαφημιστικό για παιχνίδια, δεν έχει περάσει ακόμα το στάδιο της απενοχοποίησης, παραμένει ακραία camp, αλλά μια καλή εγγύηση για το πώς το να ακούς τον παλμό του κοινού σου δεν είναι και το καλύτερο σχέδιο δράσης. Για χρόνια οι συντελεστές ζητούσαν συγγνώμη, ωστόσο πάντα θα διασκεδάζουμε με τα “παγωμένα” λογοπαίγνια του Arnold Schwarzenegger ως Mister Freeze και την υπέροχη υπερβολή της Poison Ivy, Uma Thurman.

8. Batman (1966)


Η πρώτη ταινία μετά από εκείνες της δεκαετίας του ‘40, είναι ο ορισμός του camp. Μια διαφορετική ματιά, για πολλούς από τους συντελεστές των μετέπειτα ταινιών, η πρώτη επαφή με το χαρακτήρα, αλλά και χρόνια μάστιγα για τους φαν που ήθελαν κάτι πιο “σοβαρό” δραματουργικά, η ταινία (και η σειρά) του Adam West είχε χρώμα, ελαφρότητα και αρκετές σκηνές κωμικής ανθολογίας για τους Μπάτμαν και Ρόμπιν. Ωστόσο, έχτισε κάποια πολύ βασικά περιγράμματα τόσο για τους ήρωες, όσο και για τους ανταγωνιστές, με σπουδαίους τους Cesar Romero ως Τζόκερ, Burgess Meredith (ναι ο προπονητής του Ρόκι) ως Πιγκουίνο και Frank Gorshin ως Γρίφο. Ενώ και οι Adam West/Burt Ward ως Batman/Robin αντίστοιχα, συνθέτουν ένα εξαίσιο δίδυμο, η χημεία μεταξύ τους είναι απολαυστική. Ο Μπάτμαν καθορίζεται από την αισθητική του, αλλά και την αισθητική της εποχής, οπότε σίγουρα δεν έχει γεράσει καλά, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι θα ξεχάσουμε ότι υπήρξε.

7. The Dark Knight Rises (2012)


Γνωστή και ως ατόπημα του Nolan, η ταινία που είχε δύο μεγάλα βάρη στην πλάτη της. Νούμερο ένα, έπρεπε να ακολουθήσει τον ορυμαγδό που έκανε το Dark Knight και δεύτερον, το χαμό του αναμφίβολου πρωταγωνιστή της, Heath Ledger. Ο Nolan είπε πως ήθελε το Τζόκερ και στην τρίτη ταινία κι αυτό κάπως φαίνεται. Το Dark Knight Rises ξεκινάει με καλές περγαμηνές κι ένα στιβαρό ρόλο για τον Tom Hardy ως μισθοφόρο Bane. Όμως κάπου στο δεύτερο ημίχρονο όλα πάνε περίπατο. Η ταινία γίνεται πολιτικά θολή, με χονδροειδείς παρερμηνείες της αναρχίας, του ρόλου του Μπάτμαν μέσα στην κοινωνία, ενώ παράλληλα, υπάρχουν και μερικές -πολλές- κακοβαλμένες κινηματογραφικές συνθήκες κάνοντας χαρακτήρες και πλοκή να φαντάζουν πολύ πιο στομφώδεις απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα. Ο Nolan προσπάθησε σε σημεία ν' αγγίξει το camp, όμως, σε αντίθεση με το Schumacher και το Batman Forever, δεν είναι το φόρτε του. Σε στιγμές συναισθηματικά δυνατό, όπως π.χ με τη σκηνή που ο Bane “σπάει” τη Νυχτερίδα, ή την φανταστική ερμηνεία του Michael Caine, σε άλλες στιγμές αδιανόητα άνισο.

6. Batman Forever (1995)


Καιρός να απενοχοποιηθεί η απόλυτη παιδική ταινία για το χαρακτήρα. Το Batman Forever κακώς τσουβαλιάζεται με το Batman & Robin. Ναι, είναι πολύ πιο ελαφρύ από τις δύο ταινίες του Burton, αλλά είναι από τις λίγες ταινίες που πραγματικά κόπιασαν να ασχοληθούν με το ψυχολογικό προφίλ του Μπρους Γουέιν. Είναι επίσης μια σχετικά καλή απεικόνιση της ιστορίας Ρόμπιν και του νεαρού Ντικ Γκρέισον. Ο Joel Schumacher, αναλαμβάνει τα ηνία από τον Burton, και μας δίνει μια “pop culture opera” όπως την αποκαλούσε. Ο Γρίφος του Jim Carrey αποτελεί μια ιδιαίτερα μελετημένη και ερμηνεία που επηρέασε πάρα πολύ τις μετέπειτα φιγούρες κακών σε κομιξοταινίες (ο Carrey το κάνει να φαίνεται εύκολο, αλλά σίγουρα δεν είναι), ενώ ο Μπάτμαν του Val Kilmer παραμένει αρκετά σκοτεινός απέναντι σε ένα πιο ελαφρύ και γεμάτο παράξενα neon θεάματα (η προαναφερθείσα αισθητική της pop culture opera). Μοναδικό μελανό σημείο, η στουντιακή παρέμβαση που ανάγκασε το Schumacher να κόψει αρκετά από τα πιο σκοτεινά σημεία του σεναρίου, όπου θα δινόταν μεγαλύτερη έμφαση στο πολύ βασικό ερώτημα “γιατί ο Μπάτμαν είναι ο Μπάτμαν”, ενώ και η ερμηνεία του Tommy Lee Jones ως Harvey Dent/Two-Face είναι αρκετά άστοχη σε σχέση με το βάθος που θα μπορούσε να έχει ο χαρακτήρας, ενώ η διαρκής προσπάθεια του Jones να ξεπεράσει το Jim Carrey σε εκκεντρικότητα είναι προφανώς ένας χαμένος αγώνας. Πρώτα και κύρια, αυτό που συνήθως παραβλέπουμε σε αυτή την ταινία -κακώς- είναι ότι δεν έγινε κατά λάθος camp κι ανάλαφρη, αλλά σκόπιμα και με πλάνο της τη φρενήρη αισθητική. Διατηρεί αυτό το χαρακτήρα ξεπερνώντας την ενστικτώδη ανάγκη να προσδώσουμε περισσότερο σκοτάδι στο χαρακτήρα, ενώ παράλληλα είναι διαολεμένα διασκεδαστική. 

5. Batman Begins (2005)


Η πιο προσωπική ταινία της τριλογίας του Νόλαν, είναι σαφέστατα πιο μικρή σε κλίμακα και όραμα, αλλά κάνει κάτι πολύ, μα πολύ σημαντικό. Επαναφέρει τον ήρωα από το καμπ στο οποίο είχε εκπέσει μετά το Batman & Robin το 1997. Η Warner είχε αποφασίσει να σκοτώσει τα επόμενα πρότζεκτ, ο Nolan φάνηκε ο μόνος πείσμων για να καταφέρει όχι μόνο να σηκώσει τον Μπάτμαν στα επίπεδα που έπρεπε, αλλά και να δώσει μια νέα, φρέσκια πνοή στο μύθο, χτίζοντας μεν ένα ακόμη origin στόρι, αλλά με περισσότερο βάθος και αγάπη για το χαρακτήρα, εξετάζοντας το ρόλο του στη Γκόθαμ Σίτι, αλλά και την εκπαίδευσή του από τη Λεγεώνα των Σκιών και τον Ra's Al Ghul

4. The Dark Knight (2008)


Η ταινία-ορόσημο για πολλούς φαν, αυτή που παγίωσε την τριλογία του Christopher Nolan ως μεγάλη, στομφώδη και κλασική όχι μόνο για τον ήρωα, αλλά για ολόκληρο το υπερηρωικό σινεμά. Μια ταινία που πρακτικά αρπάζει τον Μπάτμαν από τις σελίδες του κόμικ και τον φέρνει σάρκα και οστά στη σκληρή πραγματικότητα, ένας Τζόκερ ερχόμενος από το κενό του μηδενισμού, με τη σαρωτική ερμηνεία του Heath Ledger να του χαρίζει ένα -δυστυχώς, μεταθανάτιο- Όσκαρ. Θα μπορούσε να διεκδικήσει την πρωτιά, αλλά η Νολανική “απο-κομικοποίηση” του χαρακτήρα και το γεγονός ότι σε σημεία ο Μπάτμαν μοιάζει κομπάρσος στην ίδια του την ταινία κάπως βαραίνουν το φιλμ. Στην πραγματικότητα, το Dark Knight, έχει αυτή την τεράστια απήχηση γιατί συμβολίζει την πτώση του Μπάτμαν. Πάντοτε θελκτική προς το κοινό, η ήττα του ήρωα αφήνει μια αίσθηση ρεαλισμού, γιατί στον κόσμο μας οι ήρωες δεν κερδίζουν πάντα (ή και σχεδόν ποτέ). Το παραμύθι δεν τελειώνει με τη νίκη ή την ήττα κι αυτό γίνεται ξεκάθαρο από την αρχή μέχρι το τέλος του φιλμ. Τίποτα δε λύνεται, καμία εγκληματικότητα δε γιατρεύεται από έναν άνθρωπο και κυρίως οι καλές προθέσεις δε σημαίνουν κάτι όταν το αποτέλεσμα είναι από κακό μέχρι καταστροφικό. Ο Μπάτμαν είναι και θα είναι μια υπέροχη φιγούρα της ποπ κουλτούρας γιατί φαίνεται πάντα να αντιμάχεται μόνος απέναντι σε όλα. Και κυρίως, στέκεται απέναντι στο αιώνιο ερώτημα της κότας και του αυγού. Θα υπήρχε ο Τζόκερ αν δεν υπήρχε ο Μπάτμαν; Η άποψη ότι ο Μπάτμαν θα μπορούσε να έχει κι αυτός ένα δωματιάκι στο 'Ασυλο 'Αρκαμ διέπει πολλές ιστορίες του χαρακτήρα στα κόμικ ανα τα χρόνια. Και αυτό το κοντράστ είναι το σημείο που αναδεικνύει τον ήρωα σε όλο του το μεγαλείο.

3. The Batman (2022)


Πιθανότατα η πιο γεμάτη-χορταστική ταινία που έχει βγει για το χαρακτήρα του Μπάτμαν, πάντα εξαιρώντας τα animation. Ο Batman του Matt Reeves, έχει στρογγυλοκαθίσει ως ένα γνήσιο, βγαλμένο μέσα από τα σπλάχνα του κόμικ Batman και ο -ως είθισται για κάστινγκ του Μπάτμαν- αμφιλεγόμενος Robert Pattinson ενσαρκώνει πέρα από κάθε προσδοκία το Σκοτεινό Ιππότη, με όλο το καστ να στέκεται άψογα πλάι του, στήνοντας ένα θρίλερ με νουάρ πινελιές και αισθητική βγαλμένη μέσα από ένα καζάνι γεμάτο από τις πρότερες ταινίες, συγκεκριμένα κόμικ και τα videogame Μπάτμαν. Κι αν θα έπρεπε να μιλούμε για βραβεύσεις, σίγουρα η δουλειά του Greig Fraser στις κάμερες και το μέικαπ του Colin Farrell για να παιξει τον Πιγκουίνο θα ήταν τα σίγουρα στοιχήματά μας. O νέος Μπάτμαν έρχεται για να μείνει κι είμαστε κατενθουσιασμένοι γι’ αυτό. Εκτενέστερα μπορείτε να δείτε τη spoiler-free κριτική εδώ.

2. Batman Returns (1992)


Σε προηγούμενο άρθρο είχε γίνει βαθύτερη ανάλυση αυτού του αντι-μπλοκμπάστερ φιλμ. Οριακά κονταροχτυπιέται για την κορυφή και ανάλογα τη διάθεση μπορεί να είναι στην πρώτη θέση. Είναι με διαφορά η πιο ιδιαίτερη κινηματογραφική μεταφορά του Μπάτμαν στη μεγάλη οθόνη. Ένα πανέμορφο, χριστιουγεννιάτικο (και μη) παραμύθι, μια μελέτη πάνω στις μάσκες, το τραύμα και τους παρίες της κοινωνίας, η οποία λατρεύει να θεοποιεί και να γκρεμίζει, κοινώς, τα πιο αγαπημένα θέματα του Tim Burton. Ο Μπάτμαν του Michael Keaton επιστρέφει, είναι πιο λιγομίλητος παρά ποτέ, βρίσκει το έτερο ήμισυ στην παράνοια της Σελίνα Κάιλ/Κατγουμαν (η μαγευτική Michelle Pfeiffer στο ρόλο), προσπαθώντας να υπερκεράσει το μεγαλοεπιχειρηματία Μαξ Σρεκ (ο πολύς Christopher Walken δίνει ρέστα) και ο Πιγκουίνος του Danny De Vito σε ακόμα ένα ιδανικό κάστινγκ, όπως στην προηγούμενη ταινία με το Νίκολσον και τον Τζόκερ.

Ειδική Μνεία: Batman vs Superman: Ultimate Cut (2016)/ Zack Snyder’s Justice League (2021)


Πριν περάσουμε στο νούμερο ένα, εκτός αρίθμησης βρίσκεται η φιγούρα του Ben Affleck, που δίχασε αρκετά τους φαν και μη του χαρακτήρα, πράγμα καθόλου σύνηθες για φιλμ του Zack Snyder. Ο Snyder, καλύτερος ως κομίστας παρά ως σκηνοθέτης, είναι εκείνος που θέλει να δει μια αρκετά πιστή αισθητικά στο κόμικ βερσιόν του Μπάτμαν. Κι όχι μόνο πετυχαίνει αυτό, αλλά κατορθώνει να δώσει μια ιστορία λύτρωσης στον ατέρμονο πόνο της απώλειας που νιώθει ο Μπρους Γουέιν. Ο Γουέιν/Μπάτμαν του Affleck, προσπαθεί να βρει τη χαμένη του ελπίδα και το πετυχαίνει αφήνοντας λίγο το βάρος που νομίζει ότι πρέπει να επωμίζεται μόνος, γίνεται καταλύτης για τη δημιουργία της Justice League και αποτελεί πάντοτε το ανθρώπινο στοιχείο με το οποίο μπορούμε ως θεατές να συνδεθούμε. Ναι, ο Μπάτμαν του σκοτώνει (όπως και όλοι οι υπόλοιποι δηλαδή), ναι είναι πιο κουρασμένος και απογοητευμένος σε σημείο που να έχει χάσει το λεπτό όριο ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την εκδίκηση, αλλά το νόημα σ’ όλο αυτό βρίσκεται στο ταξίδι και το τέλος της σωστής ταινίας για τη Justice League, δηλαδή του τετράωρου cut που είχε στο μυαλό του ο Snyder.

1. Batman (1989)


Η αρχή των πάντων. Η ταινία που όχι μόνο χαρακτήρισε αισθητικά τον ήρωα, αλλά άνοιξε διάπλατα τις κινηματογραφικές πύλες για ένα σωρό κόμικ μεταφορές στην επερχόμενη δεκαετία του ‘90. Ομολογουμένως, το πρώτο γερό χτύπημα ήταν ο Superman του Richard Donner το 1978, όμως ο Batman του Tim Burton έφερε την επανάσταση. Ο Jack Nicholson υποδύεται το Τζόκερ σα να ήταν μια απλή καθημερινή, ο Michael Keaton περνάει από κύματα διαμαρτυρίας των τρελαμένων φαν που φοβήθηκαν ότι ο αγαπημένος τους ήρωας θα πέσει θύμα σαχλοκωμωδίας, αλλά γίνεται για πολλά χρόνια ο απόλυτος Μπάτμαν, ενώ η σκηνοθεσία του Burton σε συνδυασμό με την απόλυτη μουσική του Danny Elfman προσδίδουν στοιχεία που θ'αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ήρωα έκτοτε. Δεν είναι τυχαίο ότι το καλοκαίρι του ‘89 έγινε γνωστό στις ΗΠΑ ως το “καλοκαίρι του Μπάτμαν”. Και σε μια πιο προσωπική νότα, δεν ξεχνάς ποτέ τον πρώτο σου Μπάτμαν.

Τελευταία