Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΚΡΙΤΙΚΕΣAfter Yang: Ονειρεύονται τα ανδροειδή μετά το θάνατο;

After Yang: Ονειρεύονται τα ανδροειδή μετά το θάνατο;

“Αυτό που η κάμπια ονομάζει τέλος, ο υπόλοιπος κόσμος ονομάζει πεταλούδα”. Αυτή η ρήση, που -λανθασμένα- αποδίδεται στον κινέζο πατέρα του Ταοϊσμού, Λάο Τσε, αποτελεί μια από τις φράσεις-κλειδιά του After Yang, μιας αργής, γλυκόπικρης μελέτης πάνω στο ζήτημα όχι μόνο της ανθρώπινης κατάστασης, αλλά και μιας φρέσκιας, ιδιαίτερης ματιάς μέσα από το πρίσμα της επιστημονικής φαντασίας. Ασχέτως του πού ανήκει αυτή η ατάκα, άλλωστε δε γνωρίζουμε αν υπήρξε ποτέ η προσωπικότητα του Λάο Τσε, είναι εντούτοις ένας μικρός θησαυρός για το στόχο αυτού του φιλμ.

Το αποτύπωμα της ύπαρξης μοιάζει να είναι θεμελιώδες ζήτημα στην ατζέντα του Κορεάτη σκηνοθέτη Kogonada. Η επιστημονική φαντασία, πλήρως απενοχοποιημένη στις μέρες μας, πέρασε από πολλά στάδια και πολλές εκφάνσεις για να φανερώσει τον πραγματικό της σκοπό: Όχι μια ζοφερή και μοιρολατρική ματιά στο τι μας περιμένει, όχι μια αποκομμένη από την πραγματικότητα μυθοπλασία με αστραφτερά σκηνικά, αλλά ένα υπέροχο καθρέφτισμα του “τώρα” στο “τότε” του μέλλοντος, με τη σφραγίδα της Α24, που φαίνεται να επενδύει όχι στο πείραμα για το πείραμα, αλλά σε κάτι πιο ουσιαστικό πέραν της αισθητικής διαφοροποίησης.


Το After Yang είναι λοιπόν μια αισθητική πρόταση με όμορφο περιτύλιγμα κι ακόμα πιο όμορφη ψυχή. Η αισθητική και η τάση για αισθητικοποίηση των πάντων βρίσκεται παντού γύρω μας, όμως στον κινηματογράφο είναι σχεδόν αδύνατο να τη μασκαρέψεις όταν δεν ενέχει περιεχομένου. Η αισθητική του Blade Runner, φερ’ειπείν, δεν έχει δοξάσει όλα τα επακόλουθα μετ-αποκαλυπτικά φιλμ επειδή είναι απλά όμορφη στο μάτι, αλλά γιατί θέτει ένα ατόφιο αισθητικό πλαίσιο που συμμετέχει παθητικά κι ενεργητικά στην κινηματογραφική αφήγηση. Έτσι κι εδώ, o Kogonada, που σημειωτέον ήταν χρόνιος δοκιμιογράφος στην Criterion Collection προτού πιάσει την κάμερα, θέτει ένα πλαίσιο για να πει την ιστορία του: Τι συμβαίνει όταν ένα ανδροειδές, ο Yang, παύει να λειτουργεί και πώς οι “πολλές ζωές” που έζησε πλάι σε ανθρώπους τους επηρεάζουν, εστιάζοντας κυρίως στην οικογένεια που τον είχε τελευταίο και την ιδιαίτερη σχέση του ανδροειδούς με το θετό κοριτσάκι της οικογένειας.

Μια ιδιότυπη μελέτη πάνω στην απώλεια, τη θλίψη και την κάπως εθελούσια επανάληψή τους στην εποχή μας. Έχουμε τη δυνατότητα μέσω του τεράστιου όγκου πληροφοριών να ζούμε τη ζωή σχεδόν μέσα από τα μάτια αυτών που χάσαμε. Τις στιγμές που μοιραστήκαμε μαζί τους, τις αντιδράσεις τους, μπορούμε να τους δούμε πλάι μας ακόμα κι όταν φύγουν. Ίσως κάποια στιγμή, να φτάσουμε στα επίπεδα που φτάνει η ταινία και να βλέπουμε τη ζωή μέσα από το “σκληρό δίσκο” των ματιών τους. Κι εκεί, έρχεται η αντιπαραβολή της ζωής με το θάνατο. Το φιλμ χωρίς να καταφεύγει σε υπερβολές, αλλά πάντα διατηρώντας το παιχνίδισμα με την αισθητική (αλλαγές κινηματογραφικών κάδρων, μινιμαλιστική επιστημονική φαντασία για να μας θυμίζει το ρεαλισμό) επιστρέφει στον άνθρωπο και στην αξία του να είσαι ζωντανός στη στιγμή, στο τώρα. Ο άνθρωπος, η φύση και η διαδρομή του μέχρι την ακραία τεχνολογική εποχή βρίσκεται περισσότερο στο στόχαστρο του σκηνοθέτη από την ίδια την τεχνολογία.


Ο Colin Farrell, σε ένα εντυπωσιακό διπλό κινηματογραφικό χτύπημα μαζί με το The Batman, είναι ο Jake, πατέρας της οικογένειας, εκείνος που αναλαμβάνει να επιδιορθώσει το Yang, να φέρει ξανά την ηρεμία στο σπίτι. Στωικός, ήρεμος και κάπως κουρασμένος/ξοδεμένος ψυχικά, φαίνεται να ξαναβρίσκει την ηρεμία του μέσα από τα μάτια του Yang, βλέποντας τις αναμνήσεις του, μιλώντας με ανθρώπους που τον είχαν πριν από εκείνον. Από κοντά και oι Jodie Turner-Smith (η Kyra, γυναίκα του Jake, Justin H. Min -o Yang-, Haley Lu Richardson ως Ada, φίλη του Yang από παλιά και η μικρή Malea Emma Tjandrawidjaja, με κομβικό ρόλο ως αχώριστη του Yang και θετή κόρη της οικογένειας. Όλο το καστ φέρνει ανθρωπιά μέσα σε ένα σκόπιμα φλατ σκηνικό, κάπως ονειρώδες, κάπως σα να βλέπουμε την ηρεμία της ύπαρξης σε ένα κοντράστ με την εσωτερική ταραχή της αναζήτησης, ντυμένο με τις υπέροχες μελωδίες των Ryuichi Sakamoto και Aska Matsumiya. Κι αυτό το ενδιαφέρον δίπολο, είναι που χαρακτηρίζει και θα χαρακτηρίζει την ανθρώπινη φύση. Ενιαίο, συνδεδεμένο, άχρονο, τρομακτικό όταν περιπλέκεται σε νοητικούς λαβύρινθους και πάνω απ' όλα όμορφο μες την απλότητά του.

Τελευταία