Αρχική DEPARTISTSΑΠΟΨΕΙΣΟ Μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης μέσα από το Hiroshima Mon Amour και το Portrait of a Lady on Fire

Ο Μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης μέσα από το Hiroshima Mon Amour και το Portrait of a Lady on Fire

Ο Μύθος

Σύμφωνα με τον αρχαιοελληνικό μύθο ο Ορφέας ήταν ένας πολύ ταλαντούχος μουσικός, μαθητής του Απόλλωνα. Μετά την Αργοναυτική εκστρατεία γύρισε στην πατρίδα του όπου καθώς περπατούσε στο δάσος γνώρισε τη νύμφη Ευρυδίκη με την οποία ερωτεύτηκαν. Ζούσαν ευτυχισμένοι μέχρι που ο φίλος του Ορφέα, Αρισταίος προσπάθησε να την βιάσει. Η νύμφη έτρεξε στο δάσος για να γλυτώσει, εκεί την δάγκωσε ένα φίδι και πέθανε. Ο Ορφέας απαρηγόρητος, μετέτρεψε μέσω του θρήνου του την μουσική του σε λυπημένες μελωδίες και μοιρολόγια. Οι θεοί τον λυπήθηκαν και θέλησαν να του δώσουν μια δεύτερη ευκαιρία να συναντήσει την Ευρυδίκη στον κάτω κόσμο. Εκεί με την λύρα του μάγεψε πρώτα τον Κέρβερο και μετά τον Πλούτωνα ο οποίος του είπε ότι μπορεί να πάρει την Ευρυδίκη μαζί του εφόσον δεν γυρίσει να την κοιτάξει ούτε μια φορά κατά την ανάβαση. Ο Ορφέας δέχτηκε, αλλά λίγο πριν φτάσουν δεν άντεξε και γύρισε να την κοιτάξει χάνοντας την για πάντα, θρηνώντας για το υπόλοιπο της ζωής του.

Ο Μύθος στο Hiroshima Mon Amour

Η ταινία πραγματεύεται την μνήμη, το τραύμα, τη φρίκη του πολέμου, τον τρόμο του να ξεχνάς, τη σημασία της διατήρησης των τραγικών γεγονότων στις συνειδήσεις των ανθρώπων.

Η επίσκεψη στο τραύμα του χαμένου έρωτα είναι βασικό στοιχείο μιας πιο αφαιρετικής ανάγνωσης του μύθου, η Ιστορία του Ορφέα και της Ευρυδίκης είναι αυτή του τραγικού έρωτα ο οποίος μπορεί να ανακτηθεί μόνο στο τραγικότερο μέρος. Η πρωταγωνίστρια στο Hiroshima Mon Amour κάνει κατάβαση στις πιο σκοτεινές γωνιές των αναμνήσεων της, στο τραγικότερο μέρος του κόσμου εκείνη την εποχή, για να βρει την χαμένη της αγάπη με την βοήθεια ενός νέου έρωτα, και τελικά κοιτώντας την κατάματα να βιώσει την τραγικότητα και την απώλεια ξανά. Πέρα από την αφαιρετική χρήση του μύθου ο Resnais με την Duras τον επανανοηματοδοτούν σε έναν βαθμό ποτίζοντας την τραγικότητα τoυ τέλους με μία κάποια λύτρωση από τη λήθη. Το να ξεχνάς είναι ο τρόμος, τόσο ιστορικά όσο και προσωπικά, είναι κάτι στο οποίο οφείλουμε να μην παραδοθούμε όσο αδύνατη και επίπονη να είναι η ίδια η μάχη

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αρχική σκηνή η οποία είναι σχετικά αποσυνδεδεμένη με την πλοκή και θυμίζει το παρελθόν του Resnais στα ντοκιμαντέρ (Night of the Fog, Van Gogh etc), δυο σώματα μπλεγμένα μεταξύ τους και σκόνη να βρέχει από πάνω τους και να σκεπάζει τα κορμιά τους, θυμίζοντας την φρίκη όλων των σωμάτων που σκεπάστηκαν τελειωτικά με την σκόνη του πυρηνικού ολοκαυτώματος. Έτσι θεμελιώνεται από την αρχή στην ιστορία μας ένας χωροχρονικός τόπος τραγικός όσο ο κάτω κόσμος.

Κομβική είναι και η σκηνή της κατάβασης στον κάτω κόσμο των αναμνήσεων μέσα στο “Tea Room”, όπου η γυναίκα καταφέρνει να συναντηθεί με τον τραγικοχαμένο της έρωτα και να γυρίσει να τον κοιτάξει στα μάτια. όσο δύσκολο και να φαντάζει αυτό, όσο δύσκολο και να φαντάζει να γυρίσει κανείς και να ξανακοιτάξει την φρίκη του πολέμου και του θανάτου είναι χρέος στους ανθρώπους που κατάπιε και θα καταπιεί. Ιστορική και προσωπική μνήμη γίνονται ένα, σε έναν Αδη που κατοικεί τόσο στην ίδια την Hiroshima όσο και στο παρελθόν της γυναίκας.

Στο τέλος ο ένας δίνει στον άλλον το όνομα του τόπου του τραύματος τους υπενθυμίζοντας πως ο ψυχισμός τους θα καθορίζεται και θα παραμένει πάντα αλυσοδεμένος όχι μόνο από τα χρονικά αλλά και από τα χωρικά δεσμά του τραύματος τους. Αυτά είναι τα όρια του πόσο μπορούν να θεραπευτούν δύο τόσο βαθιά τραυματισμένοι άνθρωποι, ένα κομμάτι τους πάντα θα κατοικεί στον κάτω κόσμο.

Ο Μύθος στο Portrait of a Lady on Fire

Ο μύθος στο Portrait of a Lady on Fire, είναι πάντα παρών τεμαχισμένος και αποδομημένος, επιστρέφει συνέχεια μέσα από τον έρωτα, μέσα από την τραγική απώλεια του και κυρίως μέσα από τα βλέμματα που εμπεριέχουν το ασυγκράτητο και το τραγικό του βλέμματος του Ορφέα προς την Ευριδική. Η Celine Sciamma θρυμματίζει τον μύθο στα δομικά συστατικά του και και ποτίζει το έργο της με αυτόν, με αποτέλεσμα ο ίδιος ο μύθος να βρίσκεται παντού και οι ίδιες οι πράξεις του πουθενά.

Η Sciamma στον δρόμο για μια φεμινιστική κινηματογραφική γραμματική ανάζητα έναν κινηματογράφο μακριά από την σύγκρουση ως αναγκαιότητα της αφήγησης. Ξεγυμνώνει τον μύθο τελείως από τις σύγκρουσεις που θα εμφανίζονταν αν ξέφευγε από την τελείως σχηματική περιγραφή του. Οι σύγκρουσεις που ουσιαστικά είναι στοιχείο διακριτό και όχι συνεχές, λιώνουν σε ένα ομογενές συνεχές μείγμα ερωτισμού και τραγικότητας το οποίο φλέγεται αδιακοπα χώρις να σβήνει ποτέ.

Η κλασική εκδοχή του μύθου που θέλει την Ευρυδίκη παθητικό παρατηρητή της μοίρας της επαναπροσδιορίζεται πλήρως. Η δυναμική μεταξύ των δύο πρωταγωνιστριών αλλάζει συνεχώς κατά την διαδικασία του πορτρέτου και ο μύθος επιστρέφει ανανεωμένος ξανά και ξανά μέχρι και οι δύο να είναι Ορφέας και οι δύο Ευρυδίκη.

Ο μύθος θα επιστρέψει αρκετές φορές ακόμα, ωστόσο σημασία έχει η εμφάνιση του στο τέλος της ταινίας, στην Gallery όπου η Marianne θα δει το πορτρέτο της Heloise. H Marianne έχει ζωγραφίσει μια απεικόνιση του μύθου στην παραλία που οι δυο τους ερωτεύτηκαν, εκείνη είναι η Ευρυδίκη και η Heloise ο Ορφέας, όπως θα σχολιάσει κάποιος ο Ορφέας είναι σαν να την αποχαιρετά. Στο τέλος η Marianne ακούει σε ένα κονσέρτο την ίδια μελωδία του Βιβάλντι που έπαιζαν όταν ήταν μαζί και βλέπει την Heloise απέναντι. Η Heloise ξεσπάει σε κλάματα και χαμογελάει στην ανάμνηση και η Marianne βλέπει την Ευρυδίκη που έχει χάσει για μια τελευταία φορά και την αποχαιρετά σιωπηλά χωρίς να διασταυρώσουν τα βλέμματα τους.

Ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης έχει μεγάλη κινηματογραφική παράδοση, ίσως την μεγαλύτερη από όλους τους αρχαιοελληνικούς μύθους. Ωστόσο ο τρόπος ενσωμάτωσης του σε αυτά τα δύο έργα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στην περίπτωση του Hiroshima Mon amour, έχουμε σε μία μη γραμμική ταινία, αφαιρετική αλλά γραμμική χρήση του μύθου. Στην περίπτωση του Portrait of a Lady on Fire έχουμε γραμμική αφήγηση, αλλά η χρήση του μύθου είναι παντελώς μη γραμμική, θραυσματική, μεταμορφωτική για την ταινία και τον ίδιο τον μύθο.

Τελευταία