The Northman: Review

Η εμφάνιση και καθιέρωση του Robert Eggers ως auteur στο σύγχρονο σκηνοθετικό στερέωμα, επέβαλλε τη διερεύνηση των σκηνοθετικών του χαρακτηριστικών που τον ορίζουν ως τέτοιο. Χωρίς πολύ κόπο, η διακειμενικότητα, ο διάλογος μεταξύ διαφορετικών σεναριακών και αισθητικών πηγών φανερώνεται ως ένα βασικό συστατικό στοιχείο των ταινιών του. Το The VVitch φανερώνει το φλερτ του με τη ρουστίκ εικονογραφία και τον τρόμο στην Αγγλικανική παράδοση, Ο Φάρος αντλεί την έμπνευσή του από τις ναυτικές προλήψεις, τον Coleridge, τη Lovecraftιανή τρέλα και την αρχαία τραγωδία. Όταν λοιπόν ανακοινώθηκε πως περιμένουμε το νέο του πόνημα, μπορούσαμε να είμαστε σίγουροι πως η διακειμενικότητα θα ήταν παρούσα και σε αυτό. Και αν μη τι άλλο, δεν υπάρχει πιο διακειμενικό θέμα από αυτό της εκδίκησης.

Ιστορίες ακούστηκαν για τους καυγάδες του με την εταιρεία παραγωγής που επέβαλλε πολλά κοψίματα στο πρωτότυπο έργο, η ιδέα ενός πιο εμπορικού και προσβάσιμου Eggers δημιούργησε ένα κλίμα περιέργειας. Θα μπορέσουμε να δούμε τον καλλιτέχνη να δημιουργεί με τον δικό του τρόπο και να αναγνωρίσουμε το έργο του ως γνώριμο; Ή η απώλεια στυλ θα ακολουθήσει την προσχώρηση στην ευρύτερη διανομή; Ευτυχώς Ο Aνθρωπος Απ’ Τον Βορρά διέψευσε τις ανησυχίες καθώς, ακόμα και με την επέμβαση των παραγωγών, παραμένει μια καθολικά Eggers ταινία.

Η ιστορία αρχετυπική σε βαθμό παρεξήγησης: ο Amleth (ήδη το όνομα προϊδεάζει για τη συνέχεια), γιος του βασιλιά Aurvandill βλέπει τον πατέρα του να σφαγιάζεται και τη μητέρα του να γίνεται αιχμάλωτη του σφετεριστή θείου του, Fjolnir. Γλιτώνει από το θάνατο και ορκίζεται εκδίκηση. Χρόνια αργότερα και βαπτισμένος στο πεδίο της μάχης, ο Amleth μαθαίνει πως ο θείος του βρίσκεται στην Ισλανδία και θυμάται τον όρκο του. Υποδυόμενος το σκλάβο, ξεκινά ένα ταξίδι για να εκπληρώσει το πεπρωμένο του και εν τέλει να γνωρίσει τον εαυτό του.

Με σιγουριά μπορώ να πω πως πρόκειται για την πιο προσβάσιμη ταινία του Eggers μέχρι στιγμής. Ο Φάρος παραήταν πειραματικός για το ευρύ κοινό ενώ το The VVitch κούρασε ένα μερίδιο κόσμου με το ρυθμό του. Ο Ανθρωπος Απ’ τον Βορρά ωστόσο επιτυγχάνει να παρουσιάσει ένα θέαμα προσβάσιμο και ταυτόχρονα φαντασμαγορικό χωρίς να χάνει κάτι από τα γνώριμα στοιχεία του σκηνοθέτη. Ο αργός ρυθμός, οι πειραματισμοί με τους φωτισμούς, τα πλάνα που αναδεικνύουν το τοπίο σε βασικό πρωταγωνιστή της ταινίας και η ιδιαίτερη χρήση της γλώσσας είναι όλα τους παρόντα. Μαεστρικά συνδυασμένα μεταξύ τους, δίνοντας τόσο την αίσθηση του μεγαλείου όσο και την άρνηση της υποταγής στο «θέαμα χάριν του θεάματος». Ένα πλιάτσικο σε ένα χωριό της Ρωσίας δε θα κινηθεί με επιληπτικούς ρυθμούς αλλά θα χορογραφηθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να βιωθεί σε όλη του την έκταση με τη μορφή μονοπλάνου. Τα υπερβατικά οράματα θα χρησιμοποιήσουν τα οπτικά εφέ με ανατριχιαστικό τρόπο, καταλήγοντας να μοιάζουν με πίνακες. Και οι πυρήνες φωτός μέσα στο φυσικό σκοτάδι θα φανερώσουν αυτά που πρέπει να φανερωθούν με μυστηριακή σαγήνη.

Οι δε ηθοποιοί θα αντιληφθούν το ζητούμενο της μίξης μιας θεατρικότητας που παραπέμπει στον Shakespeare με την κινηματογραφική φυσικότητα. Ο Alexander Skarsgard βρίσκει την τομή μεταξύ του μίσους το οποίο ενισχύει τη δίψα του για αίμα και της ανθρωπιάς που δεν τον ωθεί στην έκπτωση όλων των ιδανικών του. Ο Claes Bang γίνεται ο σεβαστός «κακός» μιας ιστορίας στην οποία πρέπει να φανεί ηγέτης με εκτόπισμα, χωρίς να σημαίνει ότι απαρνείται την ανθρώπινη πλευρά του. Αν όμως κάποια κλέβει την παράσταση, αυτή είναι η Anya Taylor-Joy σε μια εκστατική ερμηνεία της δυναμικής γυναίκας με τις σλαβικές παγανιστικές επικλήσεις που χρησιμοποιεί τη σκέψη της σαν σπαθί. Και αδύνατον να μην αναφερθούμε στην καλύτερη προφήτισσα που έχουμε δει τελευταία στο πρόσωπο της Bjork η οποία σε δύο λεπτά παρουσίας στοιχειώνει ολόκληρη την ταινία.

Σε επίπεδο περιεχομένου τώρα, η μίξη των πηγών είναι λίγο έως πολύ εμφανής. Αρχαία τραγωδία, Aμλετ και φυσικά ο Κόναν. Η στερεοτυπική ιστορία εκδίκησης που υπάρχει από την αρχή του χρόνου είναι το εφαλτήριο για να καταλήξουμε από ένα κυριολεκτικό ταξίδι σε ένα εσωτερικό, από την κυριολεκτική πλοκή να προχωρήσουμε στο γνώθι σαυτόν. Κάποιοι έσπευσαν να μιλήσουν για τις υπερβολικές ομοιότητες με τον Κόναν και να βιαστούν να την αφορίσουν. Η συγγένειά τους στη ρίζα της ιστορίας είναι εμφανής (και προφανώς μπορούμε να την εντοπίσουμε και σε άλλα δημιουργήματα φαντασίας, μην ξεχνάμε το Berserk) όμως το θέμα εδώ δεν είναι η πρωτοτυπία. Ζούμε σε μια εποχή που τα αρχέτυπα είναι πιο άμεσα αναγνωρίσιμα από ποτέ και οι συγκρίσεις είναι δεδομένες από τη στιγμή που θα ανακοινωθεί το όποιο καλλιτεχνικό πόνημα. Με αυτό ως συνθήκη, σημαντικό είναι όχι μόνο να εξετάζουμε τις εξελίξεις του μύθου, αλλά και πόση φαντασία ο εκάστοτε δημιουργός εναποθέτει στην αφήγηση πραγμάτων που ασφαλώς κάπου έχουμε ξαναδεί. Με τους κώδικες του σήμερα που θέλουν ένα θεατή πολύ πιο καχύποπτο απέναντι στο θέαμα και με πολύ λιγότερη ανοχή σε οτιδήποτε είναι μη πιστευτό.

Και εν τέλει αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα που κερδίζει ο Eggers. Το να ξαναπεί μια ιστορία με βάση την εκδίκηση και να την εντάξει στον κινηματογραφικό του λόγο. Έναν λόγο που δε ρομαντικοποιεί απαραίτητα, που δεν ντρέπεται να δείξει ωμή βία, αλλά ταυτόχρονα θα βουτήξει και στο φανταστικό για να δώσει όση μαγεία χρειάζεται ο ρεαλισμός του. Γιατί δεν τον αφορά ούτε το να πουλήσει γυμνό θέαμα, ούτε να γίνει ένας ελιτιστής. Και μέσα από μικρές λεπτομέρειες θα ασκήσει και μια κριτική στην ιστορία των βίκινγκς με τον τρόπο του (τα αλυσοδεμένα κεφάλια μιας πομπής σκλάβων θα μετατραπούν σε μια δοξαστική υποδοχή ενός βασιλιά με αισθητική νορδικής τοιχογραφίας-πανέξυπνη σύνδεση της παράδοσης με τη σκοτεινή της ιστορία).

Μη γελιόμαστε, τα ύψη του Φάρου δεν τα φτάνει κι αυτό επειδή απουσιάζει μεγάλο μέρος της αυθάδειάς του. Εδώ όμως ο Eggers δεν πήγαινε για αυτά, αλλά για να μιλήσει σε περισσότερο κόσμο. Δεν ξέρω αν θα δούμε κάποια στιγμή την Director’s Cut εκδοχή και πως ήταν αυτή, ωστόσο εδώ βρήκα μια αρτιότητα σε όλα τα επίπεδα η οποία με κράτησε στον κόσμο της επί σχεδόν δυόμιση ώρες. Και βγαίνοντας από τον κινηματογράφο και ακούγοντας τρεις παρέες διαφορετικών ηλικιών να την εκθειάζουν η καθεμία για το δικό της λόγο, ξέρω πως η αποστολή του εξετελέσθη.

Rating:

Χώρα: H.Π.Α
Έτος: 2022
Χρώμα: Εγχρωμή
Σκηνοθεσία:
Robert Eggers
Πρωταγωνιστούν: Alexander Skarsgard, Claes Bang, Anya Taylor-Joy
Διάρκεια: 137'

Τελευταία