Αρχική ΜΟΥΣΙΚΗΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑCalexico - Το noir της ερήμου

Calexico - Το noir της ερήμου

Δεν θα είμαι πολύ λάθος αν ισχυριστώ ότι η ιστορία των Calexico, είναι ουσιαστικά η ιστορία 2 ανθρώπων. Ομολογώ πως ακούγεται λίγο μονοδιάστατο, ειδικά όταν αναλογιστούμε τον αριθμό των session μουσικών που έπαιξαν στο σχήμα τα τελευταία 25 χρόνια. Όμως η “ψυχή” των Calexico έχει συγκεκριμένα όνοματα, του Joey Burns και του John Convertino. Το όνομα της μπάντας προέρχεται από την ομώνυμη ακριτική κωμόπολη της νότιας Καλιφόρνια. Αν αγνοήσεις την γραμμή που κάποιοι ονόμασαν “σύνορο”, θα δεις ότι το Calexico είναι ουσιαστικά η βόρεια προέκταση του Mexicali, της πόλης που βρίσκεται στην άλλη μεριά αυτής της γραμμής. Φυσικά οι Calexico δεν κατάγονται από εκεί όπως για χρόνια πίστευα, αλλά από το Tucson της Αριζόνα που βρίσκεται πολύ κοντά. Η μουσική τους στο δικό μου φαντασιακό, είναι σαν αυτό το περίεργο “σύνορο” που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κόσμους, αλλά από την ανάποδη. Δεν χωρίζει κάτι, αντίθετα τους ενώνει με μία ανθεκτική μουσική “κόλλα”. Αυτοί οι “δύο κόσμοι” είναι ένας κι αδιαίρετος στην πραγματικότητα, παρόλα αυτά οι Calexico έφτιαξαν μία “κοινή γλώσσα” που χρησιμεύει σαν εργαλείο επικοινωνίας.

Οι δύο φίλοι, με φόντο την έρημο της Αριζόνα, πήραν απλούς indie rock, country, και βορειοαμερικάνικους folk ήχους και τους ανακάτεψαν με latin ρυθμούς. Mariachi, cumbia, tejano και άλλους ήχους που ανέκαθεν ήξερα πως ακούγονται αλλά αγνοούσα την ονομασία τους, έδωσαν “ζωή” και νεύρο σε απλά ακόρντα, φτιάχνοντας ένα μίγμα που είναι κυριολεκτικά μοναδικό και άμεσα αναγνωρίσιμο. Μέσα στην πλούσια δισκογραφία τους οι Calexico, μαζί με όλα τα παραπάνω, πειραματίστηκαν με blues, jazz, waltz και post rock. Μέχρι και trip hop μπορεί να ακούσεις σε remixes που περιλαμβάνονται ως πρόσθετο υλικό σε κάποιες επανεκδόσεις. Σε 12 LPs, και καμιά 30αριά singles/EPs μπορείς να βρεις διάφορα “διαμαντάκια”, σε βαθμό που όσο κι αν ψάξεις πάντα κάτι θα σου ξεφεύγει.

Μία καλή αρχή, η “Αγία Τριάδα” και ένα ενδιάμεσο διάλειμμα

Οι Calexico πρώτα ήταν γνωστοί ως Giant Sand και μετά ως Friends of Dean Martin. Μιλάμε για την περίοδο 1990-94. Πειραματίζονταν με indie rock, κι αυτό ήταν η βάση για όλη την μετέπειτα μουσική πορεία τους. Το 1995 ως Spoke, κυκλοφόρησαν το ομώνυμο LP σε περιορισμένα αντίτυπα και 2 χρόνια αργότερα επανακυκλόφόρησε “επίσημα” πια, ως η πρώτη δουλειά των Calexico. Ένα album αρκετά μινιμαλιστικό που παραπέμπει σε ηχογράφηση σε studio γειτονιάς. Διάσπαρτοι ήχοι που ενίοτε θύμιζαν Bob Dylan και άλλοτε Leonard Cohen, ένα κομμάτι που θύμιζε polka, ένα άλλο που ακουγόταν σαν παλιό καλό ‘60s rock n’ roll. Έντονες οι country επιρροές και σε κομμάτια όπως το “Sanchez” και το “Mazurka”, φαινόταν ολοκάθαρα το κοντινό μουσικό μέλλον τους.

Το 1998 οι Calexico ξεκινούν την “Αγία Τριάδα” με το “The Black Light”. Ότι και να γράψω για αυτή την δισκάρα θα ‘ναι λίγο. Έχει συνδεθεί με τα καλύτερα μου χρόνια και έχει γεμίσει το “είναι” μου. Γνήσιο road tripping αλα americana, tex-mex κιθάρες, τρομπέτες και ακορντεόν που σημαδεύουν ανεξίτηλα. Το “ταραντινικό” Gypsy’s Course που εισήγαγε το LP, το post rock αφήγημα του “Missing”, η υπέροχη mariachi μελωδία του “Trigger”, το πασίγνωστο “Stray” και οι τελικές τρομπέτες του “Frontera”, όλα είναι κομμάτια ενός διαχρονικού αριστουργήματος. Κάπου εδώ οι Calexico κατέληξαν σε μία δομή, όσον αφορά τις συνθέσεις. Κομμάτια 3-4 λεπτών με την κλασική κουπλέ-ρεφρέν-κουπλέ μορφή και μονότονα θέματα 1-2 λεπτών ενδιάμεσα που παρεμβάλλονται και θυμίζουν soundtrack. Να προσθέσω εδώ ότι οι Calexico έχουν γράψει μουσική για 3 ταινίες: “Committed” (2000), “Circo” (2010) και “The Guard” (2011).

Με αυτό τον τρόπο το 1999, οι Calexico κυκλοφόρησαν το “Aerocalexico”. Πολλά μικρά μουσικά θέματα που ακούγονταν σαν να σκοράρουν ταινία, αρκετή ατμόσφαιρα και κάποια Johnny Cash στοιχεία. Η “έρημος” κάπως απουσιάζει εδώ και τώρα μου φέρνει σε συλλογή από B-Sides, πολύ περισσότερο από ότι σε full length δουλειά. Καλό αλλά λίγο περίεργο και χωρίς συνοχή. Τα “Hot Rail” (2000) και “Feast of Wire” (2003) που ακολούθησαν, συμπληρώνουν την “Τριάδα” και περιείχαν ότι καλύτερο έχουν κυκλοφορήσει ποτέ. Μπορεί το “Black Light” να έχει για μένα μία ας πούμε συναισθηματική αξία, μουσικά όμως το “Hot Rail” ήταν και είναι καλύτερο. Είχε τις καλύτερες στιγμές του “Black Light”, ήταν όμως πολύ πιο ώριμο και καλύτερα ενορχηστρωμένο. Οι Calexico εδώ πειραματίστηκαν με jazz όπως στο “Fade” και έβγαλαν το "Ballad of Cable Hogue" που είναι μάλλον το πιο γνωστό τους κομμάτι.

Το “Feast of Wire” ήταν και παραμένει ό,τι πιο ολοκληρωμένο μας έχουν προσφέρει. Τα είχε κυριολεκτικά όλα στην σωστή αναλογία και ήταν αψεγάδιαστο. Σε αυτό το LP οι Calexico “ξεχνούν” σημαντικά τις indie καταβολές τους και καταπιάνονται περισσότερο με latin ρυθμούς. Είναι desert αλλά όσο πρέπει, είναι “ψυχεδελέ” αλλά όσο πρέπει, είναι και κομματάκι μελαγχολικό αλλά ευτυχώς λιγότερο από όσο πρέπει. Πριν από όλα αυτά όμως είναι χορευτικό και αυτό τα λέει όλα κατά την γνώμη μου.

Επιστροφή στις indie “ρίζες”, κάποια πειράματα και μια εξαίρεση

Το “Garden Ruin” (2006) κυκλοφορεί κάτω από την βαριά “σκιά” του “Feast of Wire” και δυστυχώς κάπου χάνεται. Τα “χάλκινα” περιορίζονται, εμφανίζεται ο “ηλεκτρισμός” και οι Calexico επιστρέφουν σε πιο minimal alternative pop ήχους. Προσωπικά δεν με ενθουσίασε ποτέ, ίσως είναι απλά δικό μου σκάλωμα, μου ακούγεται πάντως σαν να γράφτηκε “στο πόδι” και με έκανε να τους ξεχάσω για μια μεγάλη περίοδο. Αυτό που με “επανέφερε” μετά από αρκετό καιρό, ήταν το “Carried to Dust” (2008). Απευθείας “απόγονος” της “Τριάδας”, πολύ προσεγμένο και γεμάτο με desert και latin στοιχεία. Κομμάτια όπως το "Man Made Lake" και το "Inspiración", που παραπέμπει σε Buena Vista Social Club, βρίσκονται επάξια μέσα στα καλύτερα τους. Ήταν όμως μουσικά στιγμιότυπα μίας μπάντας που εξελισσόταν και με τον καιρό θα επαναλαμβάνονταν όλο και πιο σπάνια.

Στο “Algiers” (2012) πάλευαν ακόμα με “δαίμονες” και παρόλο που κατά βάση καταπιάστηκαν με alternative rock ήχους, δεν έλειπε το latin στοιχείο και όπου αυτό εμφανίστηκε, το αποτέλεσμα ήταν θαυμάσιο ("No Te Vayas", "Puerto"). Περιορίστηκε όμως σε κουβανέζικους ρυθμούς παρά σε οτιδήποτε άλλο. Χωρίς παρεξήγηση, είναι πολύ καλό. Aπλά τότε σηματοδοτούσε με τελεσίδικο τρόπο, μια αλλαγή που - πρόβλημα μου - ακόμα δεν έχω αποδεχτεί ολοκληρωτικά. Στο ίδιο πνεύμα κυκλοφόρησαν το “The Thread That Keeps Us” (2018), που ήταν κι αυτό αρκετά καλό. Πολύ προσεγμένο, ώριμο και στιχουργικά καυστικό. Οι έξτρα συνθέσεις της επανέκδοσης το απογειώνουν, με κομματάρες όπως το “Luna Roja”. Είχε μεσολαβήσει όμως το “Edge of the Sun” (2015), ένα LP από ατόφιο indie folk, αρκετά άψυχο και με dreamy ατμόσφαιρα, που συνολικά κινήθηκε στην μετριότητα. Ακόμα μία περίπτωση album των Calexico, που ενισχύθηκε από τα bonus tracks της επανέκδοσης.

Το 2019, κυκλοφόρησαν μαζί με τον Samuel Beam (Iron & Wine) το “Years to Burn”. Μας έδωσαν 8 συνθέσεις γνήσιου βορειοαμερικάνικου folk, πολύ πιο down tempo από ότι είχαμε συνηθίσει, ταυτόχρονα όμως αρκετά αξιόλογο. Την περίοδο της καραντίνας που είχα “μπλέξει” με Townes Van Zandt, το “Years to Burn” παρεμβαλλόταν ανάμεσα σε δισκάρες όπως το “Flyin’ Shoes” και το “Our Mother the Mountain”. Τα πειράματα δεν σταμάτησαν εκεί για τους Calexico. Το “Seasonal Shift” (2020) εμφάνισε μια άλλη όψη της μπάντας, πιο φωτεινή και αισιόδοξη. Πολύ πιο εκδηλωτικό και ανάλαφρο από οτιδήποτε έχουν βγάλει, με κάποια λάτιν στοιχεία που εκφράζονται κυρίως από κουβανέζικους ρυθμούς. Έχει δύο ρέγκε συνθέσεις, τραγούδια για τα Χριστούγεννα, μια-δυο μπαλάντες για το “σβήσιμο” αλλά γενικά αποπνέει έναν “αέρα” γιορτής που προσπάθησε να διασκεδάσει τον ζόφο της πανδημίας.

El Mirador

Το “El Mirador” (2022), το οποίο βρίσκεται “στοιβαγμένο” στις βαλίτσες των Calexico, παλεύει με την ίδια “μαυρίλα” και μοιάζει να φτιάχτηκε με έναν σκοπό, να ιδρώσουμε χορεύοντας. Μαζί με τους Sergio Mendoza, Jairo Zavala, Sam Beam και την Gaby Moreno, κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα ιδιόρρυθμο μίγμα από κουβανέζικες κιθάρες, τρομπέτες και bluesy στοιχεία και είναι απροσδόκητα καλό. Είναι “πανυγηρτζίδικο” και κουβαλά τους πιασάρικους ρυθμούς των πρώτων LPs. Διαφέρει αρκετά από τις πρόσφατες δουλειές τους, εκτός από το κουβανέζικο στοιχείο που λίγο-πολύ είναι κοινό, σχεδόν σε ό,τι έβγαλαν την τελευταία δεκαετία.

Οι Calexico μέσα από την ηχογράφηση του “El Mirador”, προσπάθησαν να αμβλύνουν τις συνέπειες της περσινής απομόνωσης. Την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, βρίσκονται στην Ελλάδα για τρεις εμφανίσεις σε Θεσσαλονίκη, Λάρισα και Αθήνα. Θα το μοιραστούν ζωντανά με το Αθηναϊκό κοινό σήμερα το βράδυ στην Τεχνόπολη, εν μέσω του πιο έντονου συναυλιακού καλοκαιριού που έχει βιώσει η χώρα εδώ και πολλά χρόνια. Προσωπικά, ανυπομονώ.

Τελευταία