Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΚΡΙΤΙΚΕΣCrimes of the Future | Κριτική

Crimes of the Future | Κριτική

*Η παρακάτω κριτική περιλαμβάνει spoiler*

Η επανάσταση θα έρθει εκ των έσω. Τα σπλάχνα ως χάρτης και η εξέλιξη του ανθρώπινου σώματος είναι ο άξονας στον οποίο επιστρέφει ο Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ (David Cronenberg) στο τελευταίο του φιλμ, Crimes of the Future (ελλ. τίτλος: Εγκλήματα του Μέλλοντος). Παρόλο που εδώ και σχεδόν 25 χρόνια, ο σκηνοθέτης απείχε από την αισθητική του “σωματικού τρόμου” όπως μας είχε συνηθίσει, εδώ φαίνεται να ξεθάβει το παρελθόν του και να το βάζει κυριολεκτικά και μεταφορικά στο χειρουργικό τραπέζι.

Διαβάστε εδώ: 30 χρόνια στην άκρη των πιρουνιών του Naked Lunch

Ο διάσημος περφόμερ Σαούλ Τάνερ, που υποδύεται φανταστικά ο γνώριμος του Κρόνενμπεργκ, Βίγκο Μόρτενσεν, πραγματοποιεί δημόσια event-εγχειρήσεις στον εαυτό του, με τη βοήθεια της Καπρίς (στο ρόλο η εξαιρετική Λέια Σεϊντού). Πάσχει από το σύνδρομο "Επιταχυνόμενης Εξέλιξης", με αποτέλεσμα να φυτρώνουν νέα όργανα, τα οποία και αφαιρεί μπροστά σε κόσμο. Το κοινό, απρόσωπο και χωρίς κάποια ιδιαίτερη συμμετοχή, γίνεται κοινωνός μιας δυσανεκτικής κατάστασης δια μέσου ενός άγους εξελικτικής διαδικασίας και μιας επίπονης και δυσεπίλυτης νοητικά περίπτωσης. Αν συνυπολογίσουμε ότι στην ίδια ταινία ο Κρόνενμπεργκ έχει καταφέρει να εντάξει άψογα τεχνοφουτουριστική αισθητική μιας ασθματικής κοινωνίας -η Αθήνα αποδείχθηκε ιδανικό σκηνικό, ό,τι κι αν συνεπάγεται αυτό- γραφειοκρατικές υπηρεσίες, τεχνολογική αστυνόμευση, αλλά και την προφητεία της “νέας σάρκας” τότε μπορούμε να την τοποθετήσουμε άνετα στις υψηλές θέσεις της φιλμογραφίας του.

Ένα φιλμ - ιδέα, γεμάτο στοχασμούς κι ερωτήματα, χωρίς να θέλει απαραίτητα να δώσει απαντήσεις, ακολουθώντας το μότο “η ερώτηση είναι πιο σημαντική από την απάντηση”. Αυτό από μόνο του είναι αρκετό ώστε ν’ αποξενώσει αρκετούς θεατές από το ξεκίνημα κιόλας. Όσοι βλέπουν το φιλμ από απλή περιέργεια να δουν “πού το πάει” πιθανώς θ’ απογοητευτούν οικτρά. Όσοι δε πάλι, είναι έτοιμοι για μια ματιά στην επιστροφή ενός καλλιτέχνη στην αγαπημένη του παλέτα, τότε θα ενθουσιαστούν.

Videodrome - eXistenZ - Crimes of the Future: Ο άνθρωπος στην υπηρεσία της εξελικτικής τεχνολογίας


Και ποια είναι αυτή η παλέτα, θα πείτε. Το δίπολο άνθρωπος-τεχνολογία. Εδώ όμως δεν επιστρέφει ως μία αναμάσηση των κλασικών του, αλλά θεωρεί δεδομένο ότι έχουμε πάρει προ πολλού το μήνυμα. Οι ιδέες του βρίσκονται πίσω στις μικρού μήκους ταινίες του, μία εκ των οποίων είχε τον ίδιο τίτλο, Crimes of the Future (1970), ωστόσο οι σκέψεις πάνω στο ζήτημα γίνονται πιο έντονες στο Videodrome (1983), πιθανώς την πιο αντιπροσωπευτική ταινία του σκηνοθέτη. Μόνο που στο Videodrome είχαμε την παθητική “κατανάλωση” των μέσων, στο eXistenZ (1999) είχαμε τη διαδραστική τους “κατανάλωση” και τώρα, στο Crimes of the Future βλέπουμε έναν πλήρη κύκλο ανάμεσα στην τεχνολογία που είναι τόσο συνδεδεμένη με τον άνθρωπο, ώστε να μπλέκεται -οργανικά πια- με την ίδια του τη φύση.

Βλέπουμε την ωρίμανση και επανεξέταση ιδεών περνώντας από το “Ζήτω η Νέα Σάρκα” του Videodrome στο “η Χειρουργική είναι το Νέο Σεξ”. Η ιδέα του σκηνοθέτη για τη σεξουαλικότητα, διαποτίζει σχεδόν όλα του τα φιλμ, αλλά εδώ επιστρέφει μεγαλοπρεπώς και σαν κεντρικό κομμάτι του παζλ. Ο ίδιος έχει τονίσει πολλάκις ότι το ανθρώπινο σώμα αποτελεί το τέλειο εργαλείο για να εκφράσει - βιώσει τον ανείπωτο τρόμο. Και η σεξουαλικότητα, άλλοτε ως τρόπος έκφρασης της ανθρώπινης εξερεύνησης, άλλοτε ως απλή ανθρώπινη ανάγκη, γίνεται ταυτόχρονος πόνος κι ευχαρίστηση. Και στο συγκεκριμένο φιλμ ακολουθούν με παρόμοιο χρωματισμό κι άλλες βιολογικές ανάγκες, όπως ο ύπνος ή η τροφή.

Σ’ ένα δεύτερο επίπεδο, η τέχνη της σάρκας γίνεται -εκτός από εύπλαστο υλικό στα χέρια ενός σκηνοθέτη όπως ο Κρόνενμπεργκ- ένα πεδίο συζήτησης για τα συνεχώς εξελισσόμενα όρια της Τέχνης και του καλλιτέχνη. Είναι κι αυτή μια επιστροφή στο εσωτερικό, από έναν άλλο δρόμο, στοχεύοντας πιθανώς στην αποδοχή, την αποδοχή του εαυτού που πίσω και πέρα από ονόματα και ιδιότητες δεν είναι ένας κι αδιαίρετος, αλλά πολλά κομμάτια που διψάνε γι’ αποδοχή. Και το υπέροχο, τελευταίο πλάνο, επηρεασμένο από τα Πάθη της Ζαν ντ’ Αρκ του Καρλ Τέοντορ Ντράγιερ, είναι μια υπέροχη επιστροφή στις ρίζες του κινηματογράφου για να επιτευχθεί η πολυπόθητη αποδοχή.

Αθήνα, Blade Runner και Yiorgos Pirpassopoulos

Βλέποντας το φιλμ, δε μπόρεσα να μην τραβήξω κάποιες παραλλήλους με το Blade Runner 2049 του Ντενί Βιλνέβ, κυρίως λόγω της παρόμοιας θεματικής με το "παιδί -θαύμα". Εκεί που ο Βιλνέβ έστησε ένα μεγαλοπρεπές θέαμα, μια υπέροχη κυβερνοπάνκ αισθητική πρόταση, με δυστυχώς αρκετά απλοϊκό σχόλιό του περί ανθρώπινης φύσης, εδώ βλέπουμε σχεδόν το αντίθετο. Ένα φιλμ με μικρότερη έμφαση στην αισθητική πρόταση (χωρίς να σημαίνει ότι δεν υπάρχει), αλλά με μεγαλύτερη όρεξη να κάνει μεγάλα ερωτήματα.

H Αθήνα του Κρόνενμπεργκ είναι μία υπέροχη, δυστοπική πόλη. Χωρίς να κατονομάζει το πού διαδραματίζεται, τα παλιά κτήρια και η ζοφερή χρωματική παλέτα που χρησιμοποιεί ο σκηνοθέτης γίνονται επίσης σχεδόν αφηγηματικά εργαλεία στα χέρια του. Και σίγουρα δίνουν μια “ανοίκεια οικειότητα” στους εδώ θεατές, ενώ ταυτόχρονα βοηθάει και η συμμετοχή ορισμένων Ελλήνων ηθοποιών, με προεξάρχοντα το Γιώργο Πυρπασόπουλο στο ρόλο του Δόκτορα Νάσατιρ. Από κοντά και χωρίς πολλές συστάσεις, οι υπέροχες κυβερνοπάνκ μελωδίες του Χάουαρντ Σορ.

Φέρνοντας σε μια ισορροπία τη -συχνά στρεβλή οπτική- ότι η εξέλιξη συνεπάγεται αυτόματα κάτι καλύτερο, ο σκηνοθέτης μας ρωτάει αν είμαστε έτοιμοι να έρθουμε σε ειρήνη με τον εαυτό μας πρώτα κι ύστερα να δούμε τι θα γίνει με το παρακάτω, πάντοτε σκεπτόμενοι ότι και το περιβάλλον γύρω μας αλλάζει ριζικά. Το χαμόγελο της αποδοχής συνοδεύεται από την κατάποση πλαστικού φαγητού. Κι αυτό είναι τόσο χαρακτηριστικό της τέχνης του Κρόνενμπεργκ όσο λίγα.

Rating:


Xώρα: Καναδάς, Γαλλία, Ην.Βασίλειο, Ελλάδα
Έτος:
2022

Χρώμα: Έγχρωμο
Σκηνοθεσία:
 David Cronenberg

Πρωταγωνιστούν: Viggo Mortensen, Lea Seydoux, Kristen Stewart, Scott Speedman, Yiorgos Pirpassopoulos
Διάρκεια: 107'

Τελευταία