Αρχική ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑΤα κομμάτια του Maestro Morricone που θα θυμόμαστε

Τα κομμάτια του Maestro Morricone που θα θυμόμαστε

Ο Ennio Morricone ήταν (είναι, μη γελιόμαστε) ένας κινηματογραφικός τιτάνας. Όχι απλά μουσικός, κινηματογραφικός. Γιατί στους ήχους του βλέπεις εικόνες, ολοζώντανες, κινούμενες εικόνες που σχεδόν ορκίζεσαι ότι έχουν αυθύπαρκτη πλοκή, ανεξαρτήτως των ταινιών που “έντυσαν”. Δεν ήταν απλά ένας πρωτοποριακός, μεγαλοπρεπής συνθέτης, αλλά ένας σκηνοθέτης της μουσικής, ικανός να πιάνει τη στιγμή και να τη μετατρέπει σε κάτι το νοητά ιδεατό, που κάθε νότα, κάθε μουσικό όργανο, κάθε μουσική φράση είχε λόγο ύπαρξης. Και γι’ αυτό παραμένει μια αιώνια σταθερά και ένας από τους Μεγάλους όταν μιλάμε για κινηματογραφική μουσική και όχι απαραίτητα με την έννοια των soundtracks.

Σήμερα ο maestro Morricone σε ηλικία 91 ετών έφυγε από τον υλικό κόσμο, αφήνοντας μια γιγάντια παρακαταθήκη πίσω του. Ως ελάχιστο χαιρετισμό, οι departists θυμόμαστε το κομμάτι του που μας σημάδεψε και μας έκανε να δούμε ότι ο κινηματογράφος δεν είναι κατ’ αποκλειστικότητα μια τέχνη της –οπτικής- εικόνας. Και ως εκ τούτου θα μείνει αιώνιος.

Un Amico (Revolver-1973/Inglourious Basterds-2009)

Το 1973 ο Morricone έντυσε το Revolver του Sergio Sollima με ένα κομμάτι αποτελούμενο από έγχορδα, εκκλησιαστικό όργανο και μια μελαγχολικά διακριτική ακουστική κιθάρα. Ένα κομμάτι αιθέρια θλιμμένο που συνοψίζει όλη τη μαγεία του Ιταλού συνθέτη. Αν αναλογιστεί κανείς ότι η ταινία του Sollima είναι ένα exploitation film με το δίδυμο Oliver Reed-Fabio Testi να δίνουν ρεσιτάλ b αισθητικής, η μουσική του Morricone καταφέρνει να του δώσει μια δυσαρμονική νότα ομορφιάς που δημιουργεί μια έντονη αντίθεση και τελικά καταλήγει να είναι αξιομνημόνευτη με αυτόν τον τρόπο.

36 χρόνια αργότερα, ο Quentin Tarantino επιλέγει να ντύσει τη σκηνή που η Shosanna αλληλοπυροβολείται με τον Fredrick στον κινηματογράφο με το ίδιο κομμάτι. Από απλός φόρος τιμής, το κομμάτι του Morricone εδώ αποκτά ένα νέο σημαινόμενο, δίνοντας μια νέα, σχεδόν κυριολεκτική διάσταση. Ένα ρομάντζο που σε άλλη περίπτωση θα είχε ευδοκιμήσει, εδώ γίνεται σχέση μίσους εν τη γενέσει του. Ένας Φίλος που δεν μπόρεσε να γίνει φίλος. Και γι’ αυτό η μουσική του Morricone παραμένει τεράστια. Γιατί πέρα από τις αυθύπαρκτες ανατριχίλες που προκαλεί, αποκτά διαφορετικό νόημα και αξιοποιείται με τρόπους που φανερώνουν ότι η μουσική του συγκινεί κάθε φορά διαφορετικά.

Φοίβος Κρομμύδας

The Trio (The Good, the Bad and the Ugly-1966)

Είναι τόσα πολλά, αλλά η Αγία Τριάδα του Morricone θα είναι για μένα το Man with a Harmonica από το Once Upon a Time in the West, το Cockeye’s Song από το Once Upon a Time in America και φυσικά το The Trio από τον Καλό, τον Κακό και τον 'Aσχημο. Ας μιλήσουμε όμως κυρίως για το τελευταίο. Η σκηνή της τριπλής μονομαχίας ανάμεσα στους άσωτους υιούς του σπαγγέτι γουέστερν. Μια μελωδία που δένει τόσο καλά με τα πλάνα του Sergio Leone, σχεδόν δεν ξέρεις ποιο ήρθε πρώτο. Η κάμερα ή ο ήχος. Αν ο Leone ήταν ο καουμπόης, ο Morricone ήταν ξεκάθαρα το ρεβόλβερ.

Βαλμένα όλα εκεί που πρέπει σε βαθμό κινηματογραφικής τελειότητας, το σκηνικό είναι στημένο. Νεκροταφείο όπου μόλις έχει παίξει το επίσης κολοσσιαίο Ecstasy of Gold. Και μετά η αναπόφευκτη μονομαχία. Μακρινά πλάνα σ’ εκείνο το νεκροταφείο, εναλλαγές με κοντινά στα μάτια και τα χέρια των πιστολάδων. Και η μουσική του Μορικόνε συνοδεύει και ταυτόχρονα καταπίνει τις αισθήσεις μας. Τραβάει το θεατή και τον πετάει μέσα στο φιλμ. Κι αυτό μπορεί να το έκαναν κι άλλοι κινηματογραφικοί συνθέτες, αλλά λίγοι με τέτοια μεγαλοπρέπεια, συνέπεια και καλλιτεχνική μαεστρία. Μουσική βγαλμένη από τα βάθη του μυαλού μιας ιδιοφυίας παρακαταθήκη στο πάνθεον της ανθρώπινης δημιουργίας.

Κώστας Χανδρινός

Διαβάστε εδώ το αφιέρωμα του Κώστα Παπανικολάου στον βίο και την πολιτεία του ανεπανάληπτου Ennio Morricone.

A Fistful of Dynamite Theme (A Fistful of Dynamite-1971)

Στέφανος 14 χρονών, Metropolis, πιάνει το DVD του Fistful Of Dynamite. Ο Rod Steiger με μυδραλιοβόλο κι ο James Coburn μ’ ένα σακάκι δυναμίτες, χαμόγελα στα μούτρα και μια επανάσταση να μαίνεται από κάτω τους. Η αγορά άμεση και καθώς βάζει το DVD να παίξει τον χτυπάει το γνωμικό του MaoA Revolution Is An Act Of Violence” και μετά το θέμα του θείου Ennio. Στακάτο πιάνο και ένα «Σομ Σομ Σομ», τα φωνητικά να χρησιμοποιούνται σαν όργανο, κάτι που δεν ήξερε ότι γινόταν τότε. Το θέμα επανέρχεται σε όλη την ταινία και την καθορίζει.

Τα παιχνιδιάρικα σημεία του σε στιγμές με τα παιδάκια του Steiger και στιγμές χαλάρωσης ή κοκορομαχίας ανάμεσα στο αταίριαστο δίδυμο. Το σολάρισμα της σοπράνο σε γλυκές αναμνήσεις του Coburn από την Ιρλανδία και στην τελευταία εξ αυτών στο ελεγειακό φινάλε. Το σκοτεινό κομμάτι του θέματος σε φόβους του Coburn για την καθαρότητα της επανάστασης τους. Ναι, η επανάσταση είναι βία αλλά είναι και παιχνίδι, αγάπη, ανάμνηση, φόβος, κινητήριος δύναμη, συντροφικότητα, ελεγεία. Το θέμα του Morricone καθορίζει ολόκληρη την πιο ρομαντική ταινία του Leone. Η ιδιοφυία του συνθέτη μεταδίδει ολόκληρο φάσμα συναισθημάτων με μόλις ένα θέμα και τις παραλλαγές του. Ακούστε τη συναυλιακή του εκδοχή και σίγουρα θα τα δείτε κι εσείς όλα μέσα. Ένα κομμάτι, ένας ολόκληρος κόσμος.

Στέφανος Αρταβάνης

Deborah’s theme (Once Upon a Time in America-1984)

Τα απροστάτευτα παιδικά χρόνια, ο δρόμος, η φοβερή φτώχεια, η τραγική απώλεια αλλά και ο ανεκπλήρωτος έρωτας, η εμμονή, το λυσσαλέο πείσμα, οι υψηλές βλέψεις στην Αμερική των ευκαιριών, όλα λειτούργησαν ως κινητήριος δύναμη δίνοντας πνοή σε ένα συνηθισμένο άτυχο αγόρι να καταφέρει στην ζωή του όσα πόθησε. Ωστόσο στην άκρη της αποβάθρας όλα θα πάψουν να έχουν σημασία και το μοναδικό που απομένει στον Noodles είναι ο τραγικός συμβιβασμός με το ανεκπλήρωτο. Θα σκεφτόταν κανείς πως η ιστορία της ταραγμένης ζωής του άνδρα φθάνει νομοτελειακά στο τέλος της στον σταθμό, βλέποντας την Deborah να απομακρύνεται μαζί με το βαγόνι του τρένου.

Το αριστουργηματικό Deborah’s Theme του πραγματικά σπουδαίου Ennio Morricone συνοδεύει ιδανικά το σημαντικότατο φιλμ του Sergio Leone και παραμένει εντός του θεατή για το υπόλοιπο της ζωής του. Όπως το ανεκπλήρωτο.

'Ακης Μαρκόπουλος

Τελευταία